zondag, september 19, 2010

Alice Neel I

Wat is het verschil tussen een schilderij en een foto? Een foto wordt in een honderdste van een seconde gemaakt. Over een schilderij doe je uren of dagen. Dat geeft je de mogelijkheid om veel meer van iemands persoonlijkheid te laten zien. Alice Neel verdiepte zich dan ook altijd in de mensen die ze schilderde. Ze voelde zich als een onbewoond huis wanneer ze bezig was. Vooraf had ze lange gesprekken, waarbij ze wat schetste. Maar als ze uiteindelijk begon te schilderen was ze zo klaar. Ze zette elke lijn met een onvoorstelbare trefzekerheid neer. Dat is bij het schilderij hieronder goed te zien als je er dicht bij staat.

Geen enkele streep of laag is overgeschilderd. Elk vlak, elke lijn en elk detail was in een keer perfect. Je ziet dat de man tijdens het poseren enthousiast aan het vertellen was. Je ziet zijn persoonlijkheid. Je ziet hem stralen. En je ziet dat er niet louter geluk en blijheid in de man zit. (Als je met de muis op het schilderij gaat staan lees je meer over het werk. Dat geldt trouwens voor de meeste foto's van de afgelopen maanden. Nog niet iedereen weet dat, heb ik gemerkt...)

Dit is The Fuller Brush Man, een huis-aan-huis-verkoper van schoonmaakproducten. Alice Neel had met hem afgesproken dat ze een pakket zou kopen als ze hem mocht schilderen. Hij moest vijfentwintig van die pakketten per dag verkopen, anders zou hij zijn baan verliezen. Toch was hij zielsgelukkig. Als holocaustoverlevende was hij zo blij als een kind dat hij nu eindelijk veilig in Amerika woonde.


De stijl van Alice Neel is verre van realistisch. Soms zit een oog een halve centimeter te hoog of kloppen de verhoudingen niet. Maar daardoor wordt het portret juist nóg realistischer dan de beste foto had kunnen zijn. Ze weet met haar stijl iemands complete persoonlijkheid naar boven te halen. Het zal een van de redenen zijn geweest dat haar werk niet zo goed verkocht, want ze spaarde haar objecten niet. Niemand werd mooier of sympathieker afgebeeld dan hij was. Daar moest je tegen kunnen.

Hier de kunstcriticus Gruen met zijn gezin. Neel was een artists artist, ze werd decennia lang alleen door kenners gewaardeerd. Toch heeft meneer Gruen het schilderij niet gekocht. Toen hij het eindresultaat zag zei hij dat hij het niet kon betalen. Wat zullen zijn erfgenamen nu balen. Net goed.

4 opmerkingen:

ingrid zei

Ik kende Alice Neel nog niet. Onterecht, blijkt. Het is prachtig werk!

Gina zei

Leuk, de info bij de foto's, errug handig!

Ja, ik kende haar ook niet maar het is erg mooi werk. Grotesk is niet het juiste woord en een karikatuur is het ook niet. Het is een soort verbeelding van de realiteit, gezien door de ogen van een kunstenaar die in staat bleek haar penselen behalve in verf ook in 'leven' te dopen. Dat is een kwaliteit of een gave die je niet bij iedereen ziet, nee.

En wat erg dat zij in haar leven niet de vruchten van het succes heeft mogen smaken. Vind ik toch een beetje wrang en triest.

Jan Paul zei

Gina, ze heeft in het staartje van haar leven nog wel echte erkenning meegemaakt. Dus dat is fijn.

Gina zei

Hoi Jan Paul, ok, da's dan tenminste nog iets.