donderdag, mei 13, 2010

Cognitieve dissonantie (3)

Eigenlijk ben ik best wel een toffe peer.

Hoe komt het dat een dictator 's nachts rustig kan slapen zonder gewetensbezwaren? Hoe komt het dat vissers de zee leeg vissen terwijl ze weten dat ze daarmee hun eigen bron van inkomsten in de toekomst om zeep helpen? Hoe komt het dat dieven zichzelf geen ongelooflijk asociale eikels vinden? Hoe komt het dat de meeste politici hun fouten zelden toegeven? Allemaal door hetzelfde principe: cognitieve dissonantie.

Rationeel weten ze wel degelijk hoe de vork in de steel zit. Maar ja. Dictator zijn is wel leuk. Vissen is nu nog wel lucratief. Inbreken ook. En fouten toegeven is niet leuk. Daarom worden de nare gedachten weggefilterd en in het hoofd als onbelangrijk bestempeld. Het dierenbrein heeft het weer overgenomen en relativerende gedachten in het hoofd geplempt. 'Voor een heleboel mensen ben ik wel een goede leider.' 'Het zal wel mee vallen met die vis.' 'De verzekering betaalt het toch wel terug.' 'Met de kennis van nu...'

Bijna iedereen heeft er dagelijks mee te maken. Bijna iedereen. Er zijn namelijk mensen bij wie deze cognitieve dissonantie niet optreedt. Je zou zeggen dat deze mensen dus blij zouden moeten zijn omdat ze helderder kunnen denken, maar dat is niet het geval. Deze mensen hebben enorme psychische problemen omdat ze alles tegen elkaar afwegen. Ze kunnen uren wakker liggen vanwege een onbelangrijke beslissing die ze hebben genomen.

Het mechanisme van cognitieve dissonantie is dus goed voor ons. Maar het zorgt er wel voor dat we soms bizarre en irrationele dingen doen.

2 opmerkingen:

Gina zei

het is een geweten met een geluidsdemper. zo zou ik deze cognitieve dissonantie omschrijven. maarre... zouden de geestelijken die zich sexueel aan anderen vergrepen hebben dit juist vanuit een cognitief dissonant bewustzijn hebben gepleegd?

Jan Paul zei

Een perfect voorbeeld van cognitieve dissonantie, Gina. Als de verklaringen van de katholieke geestelijken echt gemeend zijn, dan geeft het aan in welke bizarre kronkels ons brein zich begeeft om foute dingen goed te praten.