vrijdag, april 30, 2010

Jan Paul, hoe zit dat nou met het e-book? (2)



Het bovenstaande filmpje was al in de reactie van Dirk Weber te zien (dank je!). Het vertelt iets over de duizelende mogelijkheden van het e-book. Hieronder nog een voorbeeld, gemaakt door Penguin Books. Daar zijn ze er al volop mee bezig en ik vraag me af welke grote Nederlandse uitgevers dat op dit moment doen. Het lijkt me hoog tijd, want dit is natuurlijk de toekomst.



Waarom dan niet meteen een film of tv-programma maken, zoals Ted oppert. Zo gek is dat niet. En zo zal het ook een beetje worden. Want het e-book lijkt heel erg op mooie internetsites en de grenzen tussen internet en televisie verdwijnen. Over een paar jaar zijn ze in elkaar versmolten. Toch zal het boek nooit een televisieprogramma of film worden. Een boek is namelijk meer dan een film en zal altijd meer blijven. Niet voor niets is het boek bijna altijd beter dan de film: in een boek kun je veel meer kwijt. Maar waarom zou je in een boek in woorden beschrijven hoe een hond op een skateboard rijdt, terwijl je het beter kunt laten zien...

Terug naar de parallel tussen boeken en de muziekindustrie. Ik denk dat er voor uitgevers veel af te kijken valt. Zeker bij informatieve boeken. Ik download heel vaak losse nummers van een album omdat ik de rest niet zo goed vind. Vroeger had ik óf de hele cd moeten kopen óf niets gehad. Bij informatieve boeken kan ik me voorstellen dat je alleen de hoofdstukken koopt waar je in geïnteresseerd bent. En als ik een nummer op iTunes koop krijg ik meteen voorstellen voor soortgelijke nummers: 'Aha, je vindt dat dus goed. Heb je dit dan al eens beluisterd?' Dat principe is natuurlijk ook ideaal als je informatie zoekt over een bepaald onderwerp.

(wordt vervolgd)

16 opmerkingen:

Marjolijn zei

"Maar waarom zou je in een boek in woorden beschrijven ...?" Omdat goede boeken met taal een hele wereld kunnen oproepen. Omdat goede boeken juist niet alles laten zien, maar de fantasie prikkelen. Omdat goede boeken tussen de regels ruimte laten. Daarom is Bibi's bijzondere beestenboek bijzonderder dan een dierenboek met gelikte gadgets. En daarom is Broere mooier dan een interactieve familiefoto.

coen zei

hup Marjolijn

Jan Paul zei

Marjolijn, waar jij strategisch die drie puntjes hebt gezet staat bij mij: 'hoe een hond op een skateboard rijdt, terwijl je het beter kunt laten zien.'

Waarom moet je per se altijd je fantasie gebruiken? Het is toch geweldig om in het echt te zien hoe dit dier op een skateboard rijdt?

Er is voor beide een markt. Net zoals ik van mijn favoriete artiesten soms liever een cd heb dan dat ik de mp3's met 'digital booklet' download. Soms zie ik liever de dvd. Meestal volstaat een mp3.

Broere is af. Daar moet je wat mij betreft niets meer aan doen. Van Bibi's bijzondere beestenboek kan ik me een waanzinnige iPad-versie voorstellen, met animaties van Fleur.

Marjolijn Hof zei

Het lijkt me geweldig om te lezen hoe een hond op een skateboard rijdt!
Ik ben misschien wel gewoon bang voor te weinig fantasieruimte. Voor bewegende beelden die oprukken en de boel overnemen.Ik ben een grote voorstander van lege plekken. Op de kaart, in je hoofd, in een boek. Waar dan ook.
Heel veel van de getoonde voorbeelden vind ik te flauw voor woorden, maar wie weet wordt het nog wat. Ik denk nu opeens aan Tonnus Oosterhof.
http://www.tonnusoosterhoff.nl/menu/index.html

Jan Paul zei

Laatste poging Marjolijn, en dan geef ik het op. Heb je dit liever in woord of in beeld?

ted zei

Als ik deze filmpjes zie ben ik niet meer zo bevreesd voor het e-boek en alle digitale mogelijkheden van zoiets als iPad. Die dingen lijken vooral te willen concurreren met tv en internet en niet met het verschijnsel boek. Ik zie echt niet gebeuren dat de nieuwe roman van Harry Mulisch met pop-ups e.d. aangeboden wordt. Dara ligt nu eenmaal niet de kracht van literatuur.
De producenten zijn duidelijk op zoek naar een ander product dan het boek. Het boek is in hun ogen allang dood. - Je moet eens kijken naar interieurprogramma's: daar kom je geen boekenkasten meer in tegen; boeken worden stofnesten gevonden. Je ziet ze niet in huizen staan en er staat ook niks anders om te lezen. Er staan een computer en een tv, en die richten zich op de kijkcultuur, wat iets heel anders is dan de leescultuur. Dat laten deze filmpjes ook zien: je hebt hier helemaal geen schrijvers voor nodig, maar book designers.

Jan Paul zei

Ik word een beetje moe van ridicule voorbeelden als Broere als interactieve familiefoto of Harry Mulisch met pop-ups.

Ik zal het stukje dat jullie weigeren te lezen nog eenmaal herhalen.

Een boek is namelijk meer dan een film en zal altijd meer blijven. Niet voor niets is het boek bijna altijd beter dan de film: in een boek kun je veel meer kwijt.

Boeken blijven. Punt. Maar dat neemt niet weg dat je naast boeken schitterende e-bookuitgaven krijgt met de mooiste animaties en mogelijkheden.

Als ik de filmpjes bekijk, dan zie ik niet hoe flauw sommige gadgets zijn en hoe knullig sommige dingen er uitzien. Dit is nog maar het begin. En voor een begin is het al heel wat.

Mijn fantasie slaat op hol als ik bedenk wat ik allemaal met drie technische mogelijkheden kan doen. Als schrijver, maar ook als lezer.

Marjolijn zei

Natuurlijk heb je gelijk Jan Paul. Er zijn fantastische mogelijkheden. Maar zoals ik al zei: misschien ben ik wel gewoon bang. Bang dat kinderen straks nog meer kijken en nog mindere lezen. Daar gaat het me om. Misschien waren mijn voorbeelden iets te ver gezocht. Laten we elkaar niet om de oren slaan met interactieve familie foto's en smakkende egeltjes. Ik ben bezorgd omdat ik denk dat er misschien iets in de verdrukking gaat komen straks. En ik hoop dat het in de discussies ook daarover zal gaan.

Jan Paul zei

Daar kan ik me helemaal in vinden, Marjolijn. En het goede nieuws is dat vooral jij je volgens mij nergens zorgen om hoeft te maken. Jouw boeken hebben geen interactieve filmpjes, 3-D animaties of smakkende egels nodig. Die zullen blijven zoals ze zijn en er zal altijd een markt voor blijven.

Lady Gaga heeft alle marketing, videoclips en aandacht die ze zich maar kan wensen. Toch verkoopt Bach beter dan ooit. Het zijn twee verschillende markten. Radio is niet verdwenen door de televisie. Boeken zullen niet verdwijnen door iPads en e-books. En Een kleine kans zal zéker niet verdwijnen door een interactieve Alice in Wonderland...

Ionica zei

Wat een fijne positieve kijk Jan Paul! Ik denk dat je helemaal gelijk hebt dat gewone boeken naast digitale boeken zullen bestaan. En niet alle schrijvers hoeven digitale boeken te maken, maar het is geweldig om te bedenken wat er allemaal kan.

Bas wil ook een versie met filmpjes maken van ons aankomende boek over uitleg van wetenschap. Eerst vond ik het een gek idee, maar hij voerde terecht aan dat sommige dingen met een filmpje duidelijker worden dan met woorden en plaatjes.

dirk zei

voor mij laat het filmpje zien dat een e-book ook meer kan zijn dan alleen maar e-inkt op een schermpje en dat geeft nieuwe mogelijkheden. Nergens staat dat je die mogelijkheden allemaal moet gebruiken. Ook nu wordt niet ieder boek geillustreerd. Voor de meeste boeken zijn letters denk ik genoeg maar die hoeven toch niet op papier te staan?

Marjolijn zei

Dat is mooi om te lezen, Jan Paul.
Maar over mijn eigen werk maak ik me niet druk. Ik denk geen moment dat boeken zullen verdwijnen. En ik weet dat er schrijvers zijn die op een creatieve manier gebruik kunnen maken van alle nieuwe mogelijkheden en dat er schitterende e-books zullen verschijnen. Maar tegelijkertijd ben ik bang dat kinderen veel en veel meer van hetzelfde zullen gaan krijgen: beeld, geluid, toeters en bellen.
Dat lijkt me geen vooruitgang.
Ik hoop dat ik vreselijk ongelijk krijg. Dat ik het net zo mis heb als de opvoeders die destijds stripverhalen levensgevaarlijk vonden.
Dat zou fijn zijn.

bibi zei

Er zal altijd behoefte aan verhalen zijn. Het maakt mij niet uit of iemand mijn boeken vanaf een schermpje leest of vanaf papier. Als ik zelf zo'n stuk kunststof bij het lezen maar niet hoef vast te houden.
Een tijdje geleden geloofden kinderen niet dat de jezuschristushagedis echt bestond. Ik toonde het prachtige plaatje van Fleur, maar ze zeiden: 'Dat is fantasie!' Toen zei ik: 'Het is zoals de illustrator het dier zag toen ze het tekende, maar ze bestaan echt.' Ze hadden zo'n smartboard hangen in de klas. Ik heb toen op internet gezocht naar JesusChrist Lizard, en daar liep hij even later, in volle glorie, over het water.
Applaus.
Niet applaus voor het e-book, maar voor een combinatie van boek en internet.
Mocht de uitgever een bijzondere beestenboek voorstellen met filmpjes dan schreef ik dat boek niet. Nooit. Waarom niet? Omdat beeld het makkelijk wint van de taal. Daarom niet.
Met animaties van Fleur zou ik erover denken. Maar alleen omdat die, net als de tekst, het dier benaderen, en niet het dier zijn.

Jan Paul zei

Verhalen vertellen, daar gaat het om. In woorden, beelden of allebei. Mij maakt het niet uit hoe. Ik vind alle manieren leuk om te doen.

De makers van die mooie BBC-documentaires laten vooral beelden zien, maar ze schrijven er wel een goed verhaal bij. Zonder dat verhaal zouden die beelden lang niet zo'n effect hebben.

Juist bij de laatste twee non-fictieboeken die ik heb geschreven (en die nog moeten verschijnen) had ik regelmatig het idee: 'Kon ik dit maar in een filmpje laten zien...' Bij de eerdere boeken had ik dat niet zo sterk. Al lijkt me een virtuele rondreis door Amsterdam, getekend door Paul Teng, heel erg leuk.

ted zei

De vraag is dan natuurlijk: maak je dat filmpje zelf of moet een ander het doen? In principe is het natuurlijk leuk om zelf zo'n filmpje te maken - als je daar het talent en de middelen voor en zin in hebt - maar eer je de professionaliteit hebt opgebouwd waar geoefende filmmakers over beschikken, ligt je boek al in de ramsj :-)

ted zei

Eh, in de digitale ramsj, hè.