donderdag, september 18, 2008

De zonden van de koningin

Stel je voor dat Aartsbisschop Eijk het volgende schrijft: 'Beste majesteit, niet om het een of ander, maar u gedraagt zich als een publieke vrouw. U verrijkt zichzelf op een schandalige manier en laat zich in met de laagst denkbare schurken.'

Ondenkbaar toch? Maar in de middeleeuwen was dat nou juist heel normaal. De geestelijken hielden de machthebbers een spiegel voor: de vorstenspiegel. Daarin schreven ze hoe een koning zich hoorde te gedragen en namen ze ook de daden van het afgelopen jaar onder de loep. En dat loog er niet om. Zo schreef de Franciscaner monnik Álvaro Pelayo over de koning Alfons XI van Castilië:

Zonde 45: 'Vooral de koningen van Spanje laten aan hun hoven en in hun gevolgen een menigte publieke vrouwen toe. Hun hof lijkt wel op een hoerenkast.'

Zonde 62: 'Koningen moeten voor gerechtigheid zorgen voor hun onderdanen. Maar de koningen van Spanje villen hun onderdanen juist. Met hun jachthonden, schurken en hoeren jagen ze alles waarvoor de arme boeren een heel jaar hebben gezwoegd erdoorheen.'

Zonde 65: 'Ze geven enorm veel uit aan overbodige luxe. Zowel voor hun eigen hofhouding als die van hun vrouwen en kinderen. Wettig en onwettig. Zo teisteren zij het land als sprinkhanen.'

En dit waren nog maar drie van de in totaal 71 ondeugendheden van Alfons. De geestelijken beten daarmee de hand die hen voedde, want ze waren voor hun bescherming en inkomsten afhankelijk van de vorst. Maar ze kwamen er altijd mee weg. De vorsten trokken zich er toch niets van aan. Bovendien waren lang niet alle spiegels zo streng. Meestal gaven de schrijvers niet de vorst, maar juist hun hofhouding ervanlangs. De raadgevers zorgden ervoor dat de vorsten zich tot zulke lage daden lieten zinken.

Er zijn nog veel vorstenspiegels bewaard gebleven. Zo hebben we een mooi inzicht in het gedrag van de machthebbers van toen. En zo is ook te zien dat er in al die tijd maar weinig is veranderd...

4 opmerkingen:

ted zei

En wie houdt de geestelijken een spiegel voor?

Jan Paul zei

Tja... dat had wel gemoeten.

In veel gevallen waren die geestelijken zelf geen haar beter.

Jeska zei

Het koningshuis mag nu ook wel eens een spiegeltje voor gehouden worden. Vakantiehuisje in Afrika…?

Jan Paul zei

Nu hebben we de media die als spiegels fungeren.

Maar ik geloof dat dit koningshuis zich ook niet zo veel van die spiegels aantrekt.