maandag, augustus 25, 2008

Foekje Dillema

Als het nodig zou zijn geweest, dan hadden atletes met een verdacht mannelijk uiterlijk op de Olympische Spelen een seksetest moeten ondergaan. Het is in Peking gelukkig niet gebeurd. In het verleden is het wel regelmatig voorgekomen dat een man zich als een vrouw voordeed. Soms zelfs tegen haar zin. Zoals bij Dora Ratjen, die van Hitler als vrouw naar de Spelen van 1936 moest. Iedereen wist dat zij een man was.

Ook kan het dat een vrouw door hormonen meer op een man gaat lijken. Dat gebeurde met 'Hormone Heidi' Krieger uit het voormalige Oost-Duitsland. Zij is na haar sportcarrière ook echt van geslacht veranderd en heet nu Andreas. Ze twijfelde altijd al, maar de hormonen gaven haar net dat extra zetje om een man te worden. Ze is nu heel gelukkig met haar beslissing.

Dat het volkomen fout kan gaan blijkt uit het vreselijke verhaal van Foekje Dillema. Foekje was een succesvolle atlete en werd de nieuwe Fanny Blankers genoemd. Fanny zelf weigerde tegen Foekje te lopen. Ze dacht dat Foekje een man was en heeft haar zelfs bespied in de kleedkamer.

Hoe goed was Foekje? Ontzettend goed. Ze liep in 1950 een wereldrecord aan flarden. En het beste zou nog moeten komen, want ze was nog jong. Maar wat zo mooi zou moeten worden, werd uiteindelijk een hel. Na haar record werd ze door de KNAU naar een geslachtskeuring gestuurd. Ze weigerde echter om helemaal naakt voor de 'keuringsdienst' te verschijnen. De artsen gaven haar daarom het stigma 'hermafrodiet' - een term die alleen voor dieren en planten wordt gebruikt. Foekje werd geschorst en haar record werd uit de boeken gehaald. Later probeerde ze nog een keer mee te doen aan een wedstrijd. Ze werd door drie mannen van de bond opgewacht en gesommeerd weer terug naar huis te gaan.

Foekje dook vervolgens twee jaar onder. Ze liep met een hoofddoek om op straat en had pleinvrees gekregen. Haar leven was verwoest. Ze leidde verder een eenzaam bestaan. Foekje is op vijf december 2007 overleden. Genetisch onderzoek wees uit dat Foekje gewoon een vrouw was.

De KNAU heeft postuum excuses aangeboden en haar record weer teruggezet in de boeken.

6 opmerkingen:

Gina Vodegel zei

had een tijdje geleden over haar in de vara-gids gelezen en het hield me wel bezig. triest verhaal en nog triester dat mensen elkaar zoiets aan doen.

ted zei

Tragisch.

Even een aanvulling op die hermafrodiet. De term wordt ook gebruikt voor mensen die kenmerken hebben van beide geslachten. Je hoort er bijna nooit van, omdat ouders zo'n kind als het ware "verstoppen" achter één geslacht. Soms met desastreuze gevolgen: dan hebben die ouders bijvoorbeeld besloten om dat kind op te voeden als meisje, en dat blijkt dan precies de verkeerde beslissing te zijn geweest, waardoor een traumatische overgang moet worden doorgemaakt als zo'n opgegroeid kind besluit om zijn innerlijke sexe te volgen.

Jan Paul zei

Ik las gisteren dat hermafrodiet voor mensen geen correcte term is. Hij geldt voor soorten die per definitie beide geslachtskenmerken hebben, zoals slakken. Bij mensen heet het interseksueel. Dat wist ik ook niet.

G. Feitert zei

U verzuimt te vermelden dat alle schandalen rondom Dillema gestart zijn doe toedoen van Jan Blankers, de man van Fanny en sportjournalist voor de Telegraaf.

Jan Paul zei

Ja, dat klopt inderdaad.

Ludo zei

Jan Paul,

foekje was, om precies te zijn een vrouw met een XY mozaïk. Oftewel een vrouw met een mannelijke afwijking. Waarschijnlijk in haar geval een verdwaalde testikel in de liesstreek, waar ze later aan geopereerd is. Overigens weet zelfs de directe familie van Foekje niet precies waaraan ze geopereerd is.
Een gedeelte van de documentaire hierover is te vinden op:
http://weblogs.vpro.nl/anderetijdensport/2008/07/21/de-uitslag-van-de-dna-test-en-de-rest-van-de-uitzending/
Volgens de huidige regelgeving had Foekje gewoon als vrouw mogen meedoen aan de 100m.