zondag, maart 09, 2008

Vlinders

Jeska las bij het vorige stukje 'Gelukvlinder.' Gek genoeg had ik dat ook toen ik het boek voor het eerst zag. Terwijl ik nota bene wíst dat het 'Gelukvinder' is. Raar.

Met het woord 'vlinder' is ook iets raars aan de hand. Het is in bijna elke taal anders (in tegenstelling tot bijvoorbeeld hond-hund, beer-bear, kat-cat-katze enzovoort). Kijk maar:

Nederlands: Vlinder
Engels: Butterfly
Frans: Papillon
Duits: Schmetterling
Italiaans: Farfalla
Spaans: Mariposa
Portugees: Borboleta
Zweeds: Dagfjärila
Noors: Sommarfugl
Fins: Perhoset
Turks: Kelebek
Ests: Liblikased
Tsjechisch: Motyli
Russisch: Tsesoekrilje

Jaha. En zo kun je nog even doorgaan. Gek hè? Er zijn overigens uitzonderingen. Het Deens lijkt op het Noors. En Sloveens en Tsjechisch ook. Maar dat telt allemaal niet.

Ook weer grappig is dat het Duitse Schmetterling weer verwant is aan Butterfly. Schmette is een zuivelproduct dat ontstaat bij de bereiding van boter. Dat je dat ook maar vast weet.

5 opmerkingen:

ted zei

In het Engels is een lieveheersbeestje een ladybird of ladybug. Lijkt ook totáál niet op elkaar. Wat lieveheersbeestje in andere talen is, weet ik niet. Waarschijnlijk Lieberherrtierchen en Cherdieubête.

Thomas zei

Ja, gek zeg!

In het Spaans is een lieveheersbeestje een mariquita. Zou dat ook zo verschillend zijn? Ik ben wel voor een vergelijkend lieveheersbeestjesonderzoek.

Jan Paul zei

Misschien is het in het Duits wel Damevogel of Dameninsekt geweest.

Nu is het Marienkäfer, wat weer doet denken aan Mariquita.

Daar hebben ze het beestje dus naar Maria genoemd, terwijl wij weer kozen voor Onzelieveheer. Zou dat vroeger toen er nog geen protestantse kerk was ook Mariabeestje geweest zijn?

Thomas zei

Ja!

Ik was toch bezig met het Woordenboek van de Nederlandse Taal (met allemaal historische woorden), dus ik heb het even opgezocht:

mariakever, bij STARING, Huisb. 379 [1862] voor Onze-Lieve-Heersbeestje

maria-tor, benaming der torren van de familie coccinella; daartoe behoort de eigenlijke Maria-tor of het Onze-Lieve-Heersbeestje (SCHLEGEL, Dierk. 2, 276 [1858]; verg. boven mariakever).

Maar dat gaat over de 19e eeuw, toen was de protestantse kerk er dus wel al een tijdje.

En deze vond ik ook nog:

lie(ve-)vrouwebeestje, onze-lieve-heershaantje (CORN.-VERVL. 763), en soms voor: wandluis (”Hoe er ook geen ”lievevrouwebeestjes” bij te pas gekomen zijn, begrijp ik niet: die behooren daar (op een zolderkamertje te Parijs) toch thuis”, Het Volksbelang v. 11 Jan. 1908)

Jan Paul zei

Grappig!