donderdag, februari 14, 2008

Tamme vossen (door Miebeth Zalfjes)



De hond stamt van de wolf af. Dat weten we allemaal. Maar waarom eigenlijk niet van de vos? Die ziet er toch een stuk minder bedreigend uit dan de wolf? Er moeten dan toch ook pogingen gedaan zijn om vossen te domesticeren? Waarom stamt de hond dan voor geen millimeter van de vos af?

Dat wilde de bioloog Dmitri Beljajev uit Novosibirsk ook wel eens weten. En daarom begon hij de inmiddels legendarische 'Novosibirsk-experimenten'. Het idee was simpel. Je probeert vossen (in gevangenschap) tam te maken door ze te voeren en aan je te laten wennen. Als er welpjes geboren worden, dan laat je ook die meteen merken dat je geen bedreiging bent. Met de tamste (minst schuw, niet bijterig, meest gehoorzaam) fok je verder. En zo geschiedde.

Al binnen een paar generaties ontstonden er tamme vossen. Ze kwamen naar hun verzorgers toe, aten uit hun hand, lieten zich aaien en gedroegen zich precies als een hond. Langzaam maar zeker veranderden de vossen ook fysiek. Ze kregen een krullende staart, hangende oren en witte vlekken op hun vacht. Het leken bijna honden... Maar ook de hormoonhuishouding veranderde, en daarmee het gedrag. De vrouwtjes plantten zich niet meer voort en áls ze dat toch deden, dan aten ze hun eigen jongen op. Nageslacht werd zo vrijwel onmogelijk.

De selectie die wij hanteren voor domesticatie, werkt destabiliserend voor de vos. Sommige dieren laten zich dus niet temmen, bewees Beljajev.

(P.S. Er zijn pups die meer op vossen lijken dan deze berner sennen pup. Maar ik heb voor deze afbeelding gekozen om de moeder van Jan Paul blij te maken).

12 opmerkingen:

ted zei

Interessant! Maar nu vraag je je meteen af waarom ze dan niet onderzoeken waarom ze hun eigen jongen opeten. Misschien valt dat ook niet te onderzoeken.

Jeska zei

Een berner sennen pup? Een dame of een heer, Jan Paul?
Heren van dat ras worden best groot. Big heeft namelijk een berner sennen vriendje en vriendinnetje. Meneer berner sennen eet écht alles misschien is hij daarom zo groot..

Jan Paul zei

Mijn vorige hond was een berner senner. En gek genoeg haat Sien deze honden het meest van alle rassen op aarde.

Bij de domesticatie van dieren gebeuren rare dingen. We selecteren ze op zulke kwaliteiten dat het eigenlijk weer baby's worden (heeft Miebeth me verteld). Neotenie heet dat in vaktermen. Bovendien veranderen ze fysiek. Zelfs het aantal chromosomen verandert soms. Zo kan het dat sommige wilde dieren niet meer gekruist kunnen worden met de tamme variant.

Maar de hormonen zijn eigenlijk nog belangrijker. Want die bepalen het gedrag van het dier. Bij wolven pakte het goed uit. Bij vossen dus niet.

Jeska zei

Haat Sien flat coats ook?

Jan Paul zei

Geen idee. Maar ik heb zo'n vermoeden dat Biggels iets te speels voor Sien is.

Sien is trouwens helemaal niet zo'n dierenvriend. En van mensen moet ze ook niet veel hebben. Maar iedereen die haar te eten geeft is meer dan welkom.

Jeska zei

Ik had al zo'n vermoeden!

Nou krijgt Sien misschien wel alles gedaan bij Biggels. Misschien dat ze dát wel aardig vindt. Want hij geeft zonder veel moeite al zijn eetjes en al zijn speeltjes weg en kwispelt er ook nog bij!

Jan Paul zei

Jeetje. Dat heb ik nog nooit van een hond gehoord. Misschien is Biggels wel de reïncarnatie van Gandhi!

Jeska zei

Gandhi, ja! Of het is gewoon een hele lieve slijmerd!

Jeska zei

Jan paul, als jij een hondenblaf nadoet, gaat Sien dan mee blaffen?

Jan Paul zei

Yep. Maar ook als ik hard snuif, piep, miauw of iets anders doe wat haar niet zint...

jopperke zei

In maart 2011 stond hierover nog een artikel in de National Geographic. Er wordt nog steeds met deze vossen verder gefokt en men heeft zelfs plannen ze als huisdier te gaan verkopen. Over voortplantingsproblemen is in het artikel geen sprake. Heeft u toevallig andere referenties aangaande de voortplanting van deze vossen? Lijkt me erg interessant!

Jan Paul zei

Poeh... Dit stukje schreef ik aan de hand van mijn boek 'Van wolf tot watje.' Dat is alweer een tijd terug. Ik heb even in mijn boekenkast gekeken, maar ben het niet tegengekomen.

Ik vrees dat het uit een wetenschappelijk tijdschrift komt, of uit een van de research-boeken die ik uit de bibliotheek heb geleend.