maandag, december 31, 2007

Dááág 2007!



2007 was voor mij een buitengewoon mooi jaar vol aangename verrassingen. Ik had nooit durven dromen dat Kinderen van Amsterdam er zo mooi uit zou gaan zien. Ik heb enorm veel leuke schrijfopdrachten gehad. En wie had van tevoren kunnen voorspellen dat ik de directeur van de AIVD zou gaan interviewen?

2008 wordt in veel opzichten vooral spannend. Ik ben heel benieuwd wat voor jaar het gaat worden. Er komen veel ambitieuze projecten aan. De lat ligt in een keer een heel stuk hoger. Maar als het allemaal lukt, dan overtreft het zelfs 2007.

zondag, december 30, 2007

De Darwin Awards


Sinds Charles Darwin weten we dat de sterkste en intelligentste exemplaren van een soort de grootste overlevingskans hebben. Zij zullen ook de grootste kans op succesvol nageslacht hebben. Terwijl de zwakste en domste exemplaren zichzelf er uit filteren. Dat is een beetje het principe achter de Darwin Awards. Elk jaar gaan er prijzen naar mensen die onze ´species´ verbeteren, door te zorgen dat zij er geen deel meer van uitmaken.

Je hoeft overigens niet per se te sterven om een Darwin Award te winnen. Zorgen dat je geen nageslacht meer verwekt mag ook. Zo won de 26-jarige Geoff uit Wales de prijs omdat hij zei dat hij zijn ballen af zou snijden als Wales met voetbal van Engeland won. Wales won. En Geoff hield zich aan zijn woord.

Toch moesten de awards in de meeste gevallen postuum uitgereikt worden. Bijvoorbeeld aan:

  • De 33-jarige Darren uit Leicester die een vest had gekocht dat ´stabproof´ was. Darren pakte zijn beste mes en stak dwars door zijn eigen vest. Hij overleefde de verwondingen niet.
  • Of een 35-jarige dominee uit Gabon die dacht: ´Wat Jezus kan, kan ik ook.´ Hij ging naar een eilandje in het diepste punt in de rivier en probeerde over het water terug te lopen. Zijn geloof moest hem daarbij helpen. Helaas verloor zijn geloof van het feit dat hij niet kon zwemmen.
  • De 26-jarige Kennon uit Belize wilde een beroemd experiment van Benjamin Franklin nadoen. Hij bond tijdens onweer een grote vlieger vast aan koperdraad. Nou had Franklin allerlei beschermende maatregelen genomen, maar Kennon had dat niet gedaan. Hij werd geëlektocuteerd toen het draad een elektriciteitskabel raakte. Kennon had beter moeten weten. Hij was elektricien.
  • Een bijzonder verhaal is dat van de 55-jarige Kroaat Marko. Hij moest een schoorsteen vegen die te lang was voor zijn bezemsteel. Daarop bond hij de borstel aan een ketting en liet die omlaag zakken. Dat werkte niet goed omdat de borstel niet zwaar genoeg was. Er moest een gewichtje aan. Dat gewichtje vond Marko in de vorm van een handgranaat.
  • Of twee idioten uit Seattle die testten wie er van hen het sterkst was. Zij deden dit door aan een reling te hangen. Die reling hing boven een drukke snelweg. Een van de twee overleefde het niet.

De prijs voor de ultieme Darwin Award van 2007 mag wat mij betreft naar een man uit Virginia. Hij had hout nodig en sloopte daarom met een kettingzaag een reusachtige houten schuur. Dat kan je het beste van bovenaf doen. Deze man begon onder. Bij de dragende balken. Hij werd verpletterd onder het dak van een paar duizend kilo.

Opvallend is dat het meestal mannen zijn die de award winnen. Er zijn ook Nederlandse winnaars. Zij verdienen hun award altijd in deze tijd van het jaar. Rara hoe komt dat...

vrijdag, december 28, 2007

Jacobus Kervel over zout

Hoe proef je in een restaurant of de kok rookt? Heel simpel. De gerechten zijn zouter. Roken pleegt een aanslag op de smaakpapillen, maar een van de weinige smaakstoffen die je altijd blijft proeven is zout. Zout is bovendien een smaakversterker. Het haalt daarom ook de smaken van de andere ingrediënten omhoog. De beste koks roken dus niet.

Ook omdat zout niet hoeft. We hebben het onszelf aangeleerd. In alle voeding komt genoeg zout voor. Een extra supplement zou niet nodig moeten zijn, ware het niet dat de voedingsmiddelenindustrie overal tonnen en tonnen zout in stopt. Onze smaak raakt daardoor vanzelf al verpest. Het is pure gewenning.

En het is natuurlijk slecht. In Groot-Brittannië is de overheid daarom al een enorme overheidscampagne begonnen om het zoutgebruik terug te dringen. Daar is de consumptie iets hoger dan bij ons. Maar het is een kwestie van tijd voordat ook wij met zo´n campagne te maken krijgen. Let maar op.

Wie zout wil minderen kan bijvoorbeeld op het allerlaatste moment wat citroensap of azijn over een gerecht druppelen. Dat zijn uitstekende smaakversterkers.

Met zout moet je omgaan alsof het een kostbaar goed is. En vroeger was het dat natuurlijk ook. Zo´n tweeduizend jaar geleden kregen militairen hun geld in de vorm van zout. Het heette dan ook soldij en zij heten daarom soldaten. Maar ook salaris komt van het woord sal uit het Latijn. Net als salami en salciccia.

Omdat zout zo duur was zat er zelfs belasting op. Zout is dan ook meer gesmokkeld dan whisky en sterke drank. De belastinginspecteurs brachten geregeld een onverwacht bezoekje aan bemiddelde burgers om te kijken hoeveel zout zij in huis hadden. Dat was meestal eenvoudig te vinden, want het moest op een droge plek bewaard worden. In de vochtige huizen van toen kon dat alleen maar in de buurt van het haardvuur zijn. Slimmeriken bewaarden hun zout daarom in de holle poot van een stoel die vlakbij het haardvuur stond.

Tegenwoordig heb je nog steeds kostbare zoutsoorten. Maar trap daar niet in. In de duurste potjes zeezout zit precies evenveel NaCl als in een goedkope zak supermarktzout. Wat je er ook mee doet.

donderdag, december 27, 2007

Bedrog



Dan onderbreken we dit blog nu voor een belangrijke ontdekking. We kennen Comet en Dancer en Donner en Blitzen en Dasher, Vixen, Prancer en Cupid. En we kennen natuurlijk Rudolph. Mede vanwege hun namen is altijd de indruk gewekt dat het hier om mannetjesrendieren gaat. Maar dat klopt dus niet.

Mannetjes hebben geen gewei in de winter. Vrouwtjes wel. Zij raken hun gewei pas in het voorjaar kwijt. En we zien altijd rendieren met geweien die de slee van de kerstman trekken. Net als op deze artist impression.

Jahaa. Je kunt miljoenen mensen wereldwijd wel voor de gek houden, maar als je dit blog in de maling wilt nemen, dan moet je vroeger opstaan.

Rare naam trouwens voor een meisje. Rudolph.

maandag, december 24, 2007

Kerstprijsvraag



De komende dagen geen nieuwe stukjes. Donderdag zijn we er weer. Wie zich verveelt mag nadenken over wat de Kerstman hier voor aantekening maakt in zijn boekje. Je hebt er de tijd voor, want pas op 31 december bepaal ik wie de winnaar is.

Makkelijk is hij niet, maar dit keer staat er dan ook een prijs tegenover: een gesigneerd exemplaar van Kinderen van Amsterdam. Veel succes!

En prettige kerstdagen!

zaterdag, december 22, 2007

De mistletoe



Het lijken in de winter net vogelnesten. En als er een paar uilen in kruipen, dan zijn ze dat ook. Maretakken zie je in de winter het best. In de kale bomen. En tijdens de kerstdagen in huis met de Engelse naam mistletoe.

In de loop van de winter groeien er kleverige witte besjes aan de plant. Vooral lijsters zijn er gek op. Het eten van die besjes is een feest voor ze. Maar het uitpoepen ervan is een drama. De kleverige zaadjes blijven namelijk hinderlijk aan hun achterste plakken. De vogels raken de zaadjes alleen kwijt door met hun kont tegen een boomschors te schuren. En dat is precies de bedoeling. De zaadjes kiemen uit en boren hun wortel door de schors om aan de boom verder te groeien.

Al sinds mensenheugenis krijgt de maretak een sterke magische kracht toegedicht. De Romeinse gechiedschrijver Plinius de oudere schreef al over druïden die met een gouden snoeimes maretakken uit de boom sneden. Uderzo en Goscinny deden het daarna nog eens dunnetjes over. Ook de Romeinen zelf vonden de plant belangrijk. De plant bracht geluk. Maar er zijn nog veel meer mythes en tradities rondom de plant. Zoals bij de Scandinaviërs, de Germanen en de Kelten.

Bij Scandinavische stammen was de maretak de traditionele locatie om vredesbesprekingen te voeren. Ook ruziënde echtparen legden hier hun geschillen bij. Maar de traditie van het kussen onder de maretak is Brits. Het komt uit de achttiende eeuw. Een jonge dame die onder een met maretak versierde kerstdecoratie stond mocht niet weigeren als een man haar wilde kussen. Niemand weet precies hoe dat is ontstaan. Maar langzaam maar zeker verovert deze traditie de hele wereld met kerst.

vrijdag, december 21, 2007

Filmpje!

Deze kerstkaart kreeg ik van Paul Teng, de tekenaar van ´Kinderen van Amsterdam´. Hij (of eigenlijk zij) is zo mooi dat ik hem jullie niet wil onthouden. Over ´Kinderen van Amsterdam gesproken, we hebben afgelopen week een filmpje gemaakt over het boek. En dat filmpje is hier te bekijken.

Jacobus Kervel over Saffraan

Mooi hè, zo´n krokus. Maar dit is een wat duurdere krokus dan andere. En het gaat hier niet om de schoonheid van de bloem maar om de smaak van de rode stempels. Het is namelijk de Crocus Sativa, een najaarsbloeier, beter bekend als saffraan. Om een pond saffraan te krijgen heb je zo´n 150.000 van dit soort bloemen nodig. Vandaar dat het zo duur is. Een gram goede saffraan kost 15 euro. Vergelijkbaar met een ander kostbaar poeder...

En er zijn meer vergelijkingen met verboden middelen. Zo gebruiken handelaren attributen die uit de drugswereld komen. Zoals weegschalen die tot op de tiende gram nauwkeurig zijn. En hulpmiddelen om de saffraan te versnijden. Alleen de duurdere restaurants kunnen zich pure saffraan veroorloven, de rest gebruikt een goedkopere gemengde variant. Dat is meestal een mengsel van saffraan met saffloer, een veel goedkoper kruid dat er precies zo uitziet. Er is bovendien veel valse saffraan in de handel. Wie zeker wil zijn dat hij echte pure saffraan koopt, die neemt nooit poeder maar draadjes. En altijd van een betrouwbare handelaar.

Saffraan is één van de weinige instrumenten in de strijd tegen de Taliban in Afghanistan die echt goed werken. In plaats van de opium, die door de Taliban verhandeld werd, hebben de boeren nu geleerd om de krokus te verbouwen - wat flink lastig is. En het levert nog meer op dan opium ook! De Taliban verliest zo een belangrijke bron van inkomsten.

Waar gebruik je saffraan voor? Als kleur-, geur- en smaakstof in bijvoorbeeld Indiase en Spaanse gerechten. Een paar draadjes zijn al genoeg voor een enorme pan paëlla. Veel mensen gebruiken geelwortel (koenjit of kurkuma) als goedkope vervanging van saffraan. Het kleurt even mooi, maar het aroma en de smaak zijn beduidend anders.

Enne... niet zomaar van elke krokus de stempels trekken en opeten. Onze voorjaarsvariant is erg giftig!

donderdag, december 20, 2007

Bokitoproof

Het woord bokitoproof is verkozen tot het woord van 2007. Terecht, denk ik. Al had klimaatneutraal van mij ook gemogen. Hier mijn favoriete commercial van het jaar, die overigens niet bokitoproof is...

woensdag, december 19, 2007

De eerste computer van Nederland

´Hé er is weer iets nieuws,´ zei de Carel Scholten in 1947 tegen zijn vriend Jan Loopstra, ´een computer. En je kunt er mee rekenen. Zullen we er ook één bouwen?´
´Goed idee,´ zei Jan.

Zo gingen de twee op pad naar het Waterlooplein om wat gereedschap, stroomdraad en stopcontacten te kopen. Verder hadden ze nog geen flauw benul hoe een computer werkte. Na veel onderzoek en moeite kwamen ze er achter dat je kunt rekenen met nullen en enen. En met behulp van kennis die was opgedaan met de bouw van een Amerikaanse computer bouwden zij het eerste Nederlandse model: De ARRA 1. ARRA staat voor Automatische Relais Rekenmachine Amsterdam. Het programmeren (oftewel eindeloze reeksen met nullen en enen invoeren) lieten ze over aan ´rekenaarsters´, jonge dames die niet vies waren van geestdodend werk.

Vijf jaar later was het bouwwerk (zie foto) af. Het zag er ondanks zijn omvang alleen niet echt spectaculair uit. Daarom brachten ze wat knipperende lampjes aan, zodat het geheel een modernere uitstraling kreeg.

De officiële ingebruikneming werd gedaan door niemand minder dan de burgemeester van Amsterdam en de minister van Onderwijs. Zij moesten met een druk op de knop de eerste rekenvraag aan de computer stellen. Maar direct na het drukken op de knop ging het al mis. Het ding deed niets. Daarop gaf Scholten het apparaat een enorme schop en meteen daarna kwam met enig gepiep en gekraak het correcte antwoord uit de machine rollen.

dinsdag, december 18, 2007

Creatief met niersteen / na zdrowje hik tralala.


Bij beroemde 17e eeuwse artsen denken wij direct aan dokter Nicolaes Tulp. Maar internationale tijdgenoten vonden Frederik Ruysch belangrijker. Ik heb geen idee wie groter was, maar Ruysch was in elk geval vele malen gekker. En dat terwijl Tulp in onze ogen ook al niet zo lekker was.

Artsen schreven in die tijd graag over medische afwijkingen. Zo ook Tulp, die overigens gewoon Claes Pieterse heette - men noemde hem Tulp omdat hij een houten tulp als uithangteken aan zijn deur had hangen. Hij schreef bijvoorbeeld eens over een Spanjaard bij wie het vel zo los zat dat hij de huid van zijn keel tot over zijn neus op kon trekken. Ook ontmoette hij ooit een kind van vijf dat 75 kilo woog en de kracht van een twintigjarige had.

Maar Ruysch ging een tikkie verder. Zo ging hij geregeld met doodgravers mee op pad. Als er dan een lijk werd opgegraven, dan mocht Ruysch dat onderzoeken. Ook maakte hij leuke kunstzinnige stillevens van lichaamsdelen en babyskeletjes op een rotsje van nier- en galstenen. Daarnaast verzamelde Ruysch graag enorme geslachtsdelen, lijkjes van baby´s met vijf armen en andere anatomische bijzonderheden op sterk water.


Van de stillevens zijn alleen nog tekeningen over. De ´originelen´ zijn door de tand des tijds aangetast. De meeste van de geslachtsdelen en lijkjes op sterk water zijn op een andere manier vergaan. De Russische Tsaar Peter de Grote was zo onder de indruk van de verzameling dat hij er 30.000 gulden voor over had. Ruysch, die bekend stond als een enorme geldwolf, verkocht de collectie meteen. Maar bij het verschepen ging het mis. Toen de Russische matrozen hoorden dat de preparaten in alcohol werden bewaard dronken ze de glazen potten tot op de bodem leeg.

maandag, december 17, 2007

Chain gang


Een foto van een ´chain gang´ in Arizona. Het bijzondere van deze chain is dat deze mensen allemaal zijn opgepakt wegens rijden onder invloed. Naast het verrichten van dwangarbeid zijn ze ook verplicht om begrafenissen bij te wonen van mensen die door dronken automibilisten om het leven zijn gekomen. Hopelijk dragen ze dan andere kleren.

De lijkwade nog een keer


Terug naar de studio in Turijn. Want we zijn nog lang niet klaar met het verhaal van de lijkwade. Als we aannemen dat het om een vervalsing gaat, dan duiken er namelijk meteen weer nieuwe raadsels op.

  • Onderzoek toonde aan dat er pollen uit de eerste eeuw na Christus werden aangetroffen op het doek. Die pollen konden alleen uit Turkije of Israël afkomstig zijn. (Dat pollenonderzoek is overigens uitgevoerd door Max Frei, een criminoloog die ook beweerde dat de - valse - dagboeken van Adolf Hitler authentiek waren.)
  • Een latere analyse bevestigde het verhaal van de pollen. Sterker nog, ze konden met zekerheid tot het Israël van rond het jaar nul terug geleid worden.
  • Interessanter is een onderzoek door de Nasa. Zij hebben een gadget, de VP8, waarmee je tweedimensionale foto´s driedimensionaal kunt maken. Bij foto´s gaat het overigens nog vaak mis, maar bij de lijkwade ontstond er een loepzuiver driedimensionaal beeld.
  • Ook opvallend is dat de afbeelding de schilderkunst uit die tijd zwaar overtreft. Niemand kon zo schilderen. Of zou het Leonardo da Vinci zijn geweest? Volgens mij niet. Leonardo hield zich aan verhoudingen. Niet voor niets creëerde hij de Man van Vitruvius (zie boven), waaruit bleek dat iemands lengte gelijk is aan de spanwijdte van de armen.


En er is meer. Maar dat komt later...

zondag, december 16, 2007

Stockholm nog even, nu met foto

We zijn alweer op het vliegveld, dit keer met een normale verbinding. De afgelopen dagen was het vanuit het hotel onmogelijk om zelfs maar te reageren. Ook krijgen Miebeth en Jacobus er van langs, want die hadden tijdens mijn afwezigheid gewoon moeten schrijven, natuurlijk. Het goede nieuw is dat er binnenkort weer een nieuwe medewerker bij komt die zich hopelijk wel van zijn (of haar - dat hou ik nog even geheim) verantwoordelijkheid bewust is.

Foto's plaatsen kan inmiddels weer, en wie meer foto's wil zien van het interview met Sybrand van Hulst kan surfen naar www.aivd.nl. Vandaar kom je vanzelf op het verslag van het bezoek aan De Krabbenkooi.

Uh oh, 'Miester Sjutten, you are delaying the flight' klinkt er door de luidsprekers. Snel boarden...

vrijdag, december 14, 2007

Stockholm nu ook met foto


Internet is hier heel vervelend. De verbinding kan elk moment verbreken. Gisteren had ik een heel stuk getypt terwijl ik al lang niet meer verbonden was. Daarom even een kort stukje over dat het hier zo prachtig is in december.

Gisteren zijn we in Junibacken geweest. Het schitterende door Marit Törnqvist ontworpen themapark rondom Astrid Lindgren. Het hoogtepunt was een tocht met een treintje door de wereld van Emil, de gebroeders Leeuwenhart en alle andere boekenhelden. Dat treinritje was enorm ontroerend. Maar waarom?

Omdat het zo mooi was? Want dat was het.
Omdat de verhalen zo mooi zijn? Want dat zijn ze.
Omdat ik een sentimentele huilebalk ben? Want dat ben ik.

Geen idee. Maar we hebben het tochtje daarna meteen nog een keer gedaan. En niet heel lang daarna vielen er even een paar sneeuwvlokjes in de stad.

woensdag, december 12, 2007

Hét interview

De foto´s komen nog. En heel veel tijd om een mooi afgerond stukje te schrijven heb ik niet. Straks komt de taxi naar Schiphol. Maar:

- Het was buitengewooon spannend gisteren. Sybrand van Hulst is een geweldige spreker (ook voor kinderen) en hij vertelde ontzettend interessante verhalen. Niet alleen van het interview, maar ook van de ontmoeting heb ik veel geleerd.
- Bijvoorbeeld over de verhuizing van de AIVD enkele dagen geleden, van Leidschendam naar Zoetermeer. Dat betekende 600 transporten met topgeheime informatie die in verzegelde vrachtwagens werden vervoerd, begeleid door het leger, over een volkomen afgesloten route. Hoe die verzegeling precies in zijn werk ging weet ik niet, maar een vrachtwagen moest op een gegeven moment tanken en dat kon niet vanwege die verzegeling.
- Die informatie bevat natuurlijk alle namen van informanten, alle gegevens over de (valse) namen van de agenten, alle staatsgeheimen, alle procedures en codes. Etc. Etc. Etc.
- Steef Hopmans is absoluut een terechte winnaar van de geheim agententest. Hij stelde ontzettend goede vragen en maakte geweldige opmerkingen. Zo staat er in mijn boek dat spionnen altijd in het nieuws geïnteresseerd moeten zijn. ´Dat geldt niet voor meneer Van Hulst´ zei hij. ´Die weet alles al veel eerder. Dus aan het nieuws uit de kranten en op televisie heeft hij niet veel.´ Van Hulst gaf hem daarin gelijk en vertelde daar ook bij dat hij geregeld onwaarheden in de kranten leest. Hij weet hoe het echt zit, maar... kan niet reageren.
- Het is prima dat er bepaalde mythes over de AIVD bestaan. Laat iedereen maar denken dat de medewerkers tot de meest onmogelijke dingen in staat zijn. Het geeft de burger een veilig gevoel en schrikt mensen met kwade bedoelingen af.
- De prijsvraag op de site heeft in de kring van de internationale top van geheime diensten veel lof geoogst. Qua openheid is de AIVD veel verder dan andere diensten. In tegenstelling tot bijna alle andere diensten is de AIVD een organisatie die veel uitlegt en niet alleen alles geheim houdt.
- Van Hulst heeft, zoals elke agent een of meerdere codenamen. Welke dat zijn blijft ook na zijn pensioen geheim. Het is in elk geval niet een naam als PX33 of PROCTER. Het zijn gewone namen die ook in het buitenland eenvoudig uit te spreken zijn.
- Agenten hebben vanwege die meerdere namen ook meerdere telefoons. Anders lopen ze het risico dat ze met de verkeerde naam de telefoon opnemen.
- We hebben heel wat mensen in het buitenland zitten. Niet zozeer om daar te spioneren, maar ook om met andere diensten informatie te ruilen en uit te wisselen.
- Als beginnende spion krijg je eerst een maand les in een klasje. Daarna ga je als leerling met doorgewinterde agenten mee. Pas na drie of vier jaar mag je zelfstandig operaties uitvoeren.



Deze post vernietigt zichzelf binnen dertig seconden na gelezen te zijn...

maandag, december 10, 2007

Vragen van lezers

Traditiegetrouw behandel ik op elke tweede vrijdag in december van een oneven jaar weer vragen van lezers van dit blog. Jullie hebben weer massaal ingezonden! De eerste vraag is van Roekje Stuiter uit Gasselternijveen:

U zou toch nog iets doen met de geheime dienst? Moet dat nog komen of gaat dat niet door?

Jawel Roekje, dat gaat zeker door. Morgenochtend interview ik niemand minder dan Sybrand van Hulst in Bergen op Zoom. Hij is net met pensioen gegaan, maar was tien dagen geleden nog directeur van de AIVD. We doen het interview in de klas van Steef Hopmans op basisschool De Krabbenkooi. Hij heeft de geheim agententest op de site van de AIVD gewonnen.


De heer Kraima uit Amsterdam vraagt:

In de Washington Post stond dat u deze week met enkele bekende schrijvers naar Stockholm gaat. Klopt dat gerucht? En loopt het blog dan gevaar?

De Washington Post heeft gelijk. Vanaf woensdag vertrek ik voor enkele dagen naar Zweden. Maar zondagavond ben ik alweer terug. Het blog komt dus niet in gevaar. Als het goed is hebben we er gewoon internet.


Jaap Bekelmans uit Gapinge schrijft:

Dit is al de vijfde keer dat ik schrijf en ik ben nog nooit in uw lezersvragenrubriek gekomen. Als het nu weer niet lukt dan lees ik uw blog nooit meer en lees ik voortaan alleen nog het weblog van Ted van Lieshout.

Nou Jaap, je staat erin!

zondag, december 09, 2007

Ig Nobel (door Miebeth Zalfjes)

Op het eerste gezicht lijkt de foto op een scène uit een Monty Pythonfilm. Op het tweede gezicht blijkt het een volkomen normaal tafereel bij de uitreiking van de prestigieuze Ig Nobel prijs. Want zo gaat het er aan toe. En er is altijd een goede reden waarom iemand er bij staat als een metallic gespoten Ghandi of waarom een weldenkend mens met een Chinees hoedje op een ceremonie bijwoont op de universiteit van Harvard. Maar wat ís de Ig Nobel prijs?

De Ig Nobelprijs is een alternatieve Nobelprijs. De prijzen - in dezelfde categorieën als de reguliere Nobelprijzen - gaan naar wetenschappers die hebben gepubliceerd in reguliere wetenschappelijke bladen. Een voorwaarde is wel dat het onderzoek je eerst aan het lachen maakt en daarna aan het denken zet.

De prijs ontstond overigens iets onvriendelijker. In het begin werd hij uitgereikt aan onderzoeken die nooit gepubliceerd hadden mogen, kunnen of zullen worden. Zo gingen de prijzen in de eerste jaren naar de bedenker van een spermabank waar alleen Nobelprijswinnaars en Olympische medaillewinnaars aan mochten doneren, naar een Rus die elf jaar lang bijna vier (3.9) wetenschappelijke artikelen per dag schreef of naar de wetenschappers die samen met maar liefst 972 co-auteurs een wetenschappelijk rapport schreven van nog geen tien bladzijden lang.

Onderzoekers die recent zijn beloond zijn onder andere:

  • L. Mahadevan en Enrique Cerda Villablanca voor hun onderzoek naar de manier waarop lakens kreukelen als je er in slaapt.
  • Het Luchtmachtlaboratorium in Dayton voor hun pogingen om een ´homobom´ te ontwikkelen. Een bom die ervoor zou zorgen dat de vijandige soldaten en masse verliefd op elkaar zouden worden.
  • Juan Manuel Toro, Josep B. Trobalon en Nuria Sebastian-Galles voor hun onderzoek waaruit blijkt dat ratten het verschil soms niet kunnen horen tussen Japans dat achterstevoren wordt afgespeeld en Nederlands dat achterstevoren wordt afgespeeld.
  • Howard Stapleton die een apparaatje ontwikkelde dat pubers op een afstand houdt. Het maakt een irritant geluid dat pubers alleen kunnen horen.
  • Francis M. Fesmire voor zijn onderzoek naar het verhelpen van hikaanvallen door het geven van rectale massage.
  • Onze eigen Bart Knols en Ruurd de Jong voor een onderzoek waaruit blijkt dat muggen zweetvoeten net zo aantrekkelijk vinden als Limburgse kaas.
  • En onze eigen André Geim die met magneetkracht hebben geprobeerd om een kikker en een sumoworstelaar te laten zweven. Bij de kikker lukte het.

Speciale aandacht verdient C.W. Moeliker, van het Natuurmuseum Rotterdam, voor het documenteren van de eerste wetenschappelijke observatie van homoseksuele necrofilie bij de wilde eend. Dat zit zo. Er vloog een eend tegen zijn raam. De eend overleefde de klap niet. Vervolgens kwam daar woerd op af die daar zo´n 75 minuten lang op tekeer ging. Bij later inspectie bleek de dode eend ook een mannetje te zijn. In zijn publicatie probeerde Moeliker een verklaring te zoeken voor dit vreemde voorval.

Er is geen groot bedrag verbonden aan de prijs. Winnaars krijgen een kleine tegemoetkoming in de kosten. Aan het eind van de ceremonie klinken altijd dezelfde woorden: ´Voor alle genomineerden die dit jaar geen prijs wonnen - én vooral voor alle winaars - meer geluk gewenst volgend jaar!´

zaterdag, december 08, 2007

Prijzen

Het verzoek van vorige week was om iets te schrijven over alternatieve prijzen. Welke prijzen zijn er allemaal waar we nog nooit van gehoord hebben? Nou, dat zijn er een heleboel. Imposant is alleen al de lijst van de ´slechtste´ (commercials, politici, films, boeken, geklede mensen) prijzen. Daarom heb ik me beperkt tot Nederland.

Nou kan je zo´n stukje op verschillende manieren schrijven. Je kunt bijvoorbeeld een lijst maken van zo veel mogelijk onbekende prijzen, maar je kunt ook wat dieper ingaan op zo´n prijs. Ik doe beide. Morgen een stuk van Miebeth over misschien wel de leukste prijs van allemaal (een internationale prijs). Vandaag het lijstje:

  • De gouden sleutelbos voor de beste conciërge van het jaar
  • Een prijs voor het beste artikel in een hogeronderwijsblad
  • De ECHO Award voor het allochtone talent van het jaar
  • De Schoonmaakster van het Jaar
  • De Futur Award voor jonge ambtenaar van het jaar
  • De Vosko prijs voor de beste netwerkinnovatie
  • De prijs voor de beste burgerbrief
  • De Gouden Giraffe voor het beste zakelijke of maatschappelijke evenement
  • De prijs voor de best schrijvende ambtenaar
  • De prijs voor de beste ICT-onderzoeker
  • De Prijs voor De Beste Dierenvriend
  • Prijs voor de Beste Overblijf
  • De Prijs voor het beste integratieproject
  • De prijs voor de Beste Bijsluiter
  • De prijs voor de Beste Wijnkaart
  • Het Beste Broodje van Nederland
  • De prijs voor de beste werkgever in de publieke sector
  • De ZorgAward voor de beste vernieuwende idee in de zorg
  • Kids Award voor de schoonste straat van Amsterdam

Die laatste ken ik heel goed, want ik woonde jarenlang in die straat. Het is een geweldige straat, maar wat had ik toen een medelijden met de rest van Amsterdam.

vrijdag, december 07, 2007

Jacobus Kervel over truffels

Een recept waarin veel truffel verwerkt wordt zou moeten beginnen met: ´Ga naar een kiosk, schaf een winnend Staatslot aan en koop van de opbrengst een mooie truffel´. Precies een week geleden werd er een truffel gevonden van nog geen anderhalve kilo. Nog geen 24 uur later was de paddestoel op een veiling - die per videoconferentie vanuit de hele wereld werd bijgewoond - verkocht voor zo´n 225.000 euro. Niet gek voor een knol waarvan de Duitsers hun woord voor aardappel (kartoffel komt van tartuffo) op hebben laten inspireren. En voor een knol waarvan de geur wordt omgeschreven met die van knoflook, overgare kool, een open riool, zweetsokken en zelfs met die van rauwe seks.

En juist om dat aroma is ´t hem te doen. Want zonder dat aroma is het ding meteen een stuk minder waard. Vervelend, want de geur is erg vluchtig en een truffel moet met de grootst mogelijke zorg en precisie worden bewaard. Niet te nat, niet te droog. Niet te warm, niet te koud.

Zoals iedereen weet is de truffel vooral zo duur omdat hij lastig te cultiveren en bovendien net zo lastig te vinden is. Vroeger gebruikte men daar vooral varkens (zeugen) voor. In een truffel zit een chemische stof die overeenkomt met het lokferomoon van mannetjesvarkens. Bovendien zijn de varkens ook gek op de smaak. Het was dus erg lastig om de truffels in handen te krijgen voordat het varken er al aan had geknaagd. Geregeld zag de trifulau (truffeljager) voor een kapitaal in de bek van het dier verdwijnen. Daarom gebruikt men tegenwoordig liever honden.

Een product waar zoveel mee te verdienen is nodigt natuurlijk uit tot bedrog. Er zijn daarom vele goedkope en makkelijk te produceren varianten op de markt die voor de helft van de prijs verkocht worden. De universiteit van Turijn heeft daarom een methode ontwikkeld waarmee je via een snelle DNA-analyse kunt achterhalen of het een echte is of niet. Een kenner heeft daar overigens minder moeite mee. Volgens Johannes van Dam heeft zo´n Chinese of Marokkaanse neptruffel de smaak én geur van een natte prop karton.

De geur van een truffel is dus uiterst vluchtig. De ruimte waarin je de knol legt neemt het aroma razendsnel over. Een slimme methode om al het aroma te bewaren is door de truffel in olie of alcohol te leggen. Omdat de smaak en geur ook in de vloeistoffen gaan zitten, moeten die vervolgens wel gebruikt worden bij de bereiding. Ook port werd gebruikt om truffels te bewaren. Een patissier bedacht ooit dat zo´n truffel misschien lekker zou zijn in een laagje chocolade. Zo ontstond de chocoladetruffel.

Zonde natuurlijk. Beter is het om de truffel vers te schaven over een heerlijke delicate pasta.

donderdag, december 06, 2007

Afvallen met...

Een jaar geleden zag ik op de Amerikaanse bestsellerslijst van Amazon een boek op één staan met de titel: What Would Jesus Eat? The Ultimate Program for Eating Well, Feeling Great, and Living Longer. Een split-second overwoog ik nog of dit boek serieus bedoeld was. Al snel bedacht ik dat dat niet zo kon zijn. Een boek met die titel, oké, dat gaat nog. Maar als bestseller? Nee.

Dit moest een boek zijn van een hippe begin-dertiger uit New York met een brilletje en eigenzinnig geknipt haar. Een briljant boek vol cynische humor en verrassende beschouwingen op de wereld. Overladen met lof door alle grote serieuze bladen en kranten.


Gisteren ontdekte ik dat het boek wel degelijk over afvallen met Jezus gaat. Er is ook een boek van dezelfde auteur dat heet ´The Bible Cure for Weight Loss and Muscle Gain´. De filosofie erachter is verbazend simpel. Jezus was dun (en gespierd?). Dus als je eet zoals Hij, dan val je af. Brood en vis eten dus, glaasje rode wijn erbij, geen varkensvlees en heel veel water drinken. Maar ik denk niet dat ze veertig dagen hoeven te vasten in de woestijn op een dieet van sprinkhanen.

Miljoenen Amerikanen zweren er dus bij - nou ja, niet letterlijk natuurlijk. En het werkt, want ze vallen allemaal kilo´s en kilo´s af. Tot nu toe tenminste. Wij hebben Sonja zij hebben Jezus. Het enige waar ik nou bang voor ben... Wij kennen de SAS-dag, de schijt-aan-Sonjadag. Ik hoop niet dat ze daar de SAJ-dag hebben.

woensdag, december 05, 2007

Ufonieuws

De republikeinse presidentskandidaat Dennis Kucinich werd belachelijk gemaakt toen hij in een debat vertelde dat hij wel eens een ufo had gezien. Dat zal hem weinig kunnen schelen, want Ronald Reagan en Jimmy Carter maakten er ook geen geheim van dat ze ufo´s hadden gezien en die werden toch president. Bovendien maakte het een discussie los die er toe leidt dat vele ufo-dossiers weer geopend worden. Tientallen piloten van de Amerikaanse luchtmacht hebben gezegd soortgelijke objecten te hebben gezien als de presidentskandidaat. Waarnemingen die ook corresponderen met radarbeelden. Ze eisen nu een onderzoek dat de waarheid aan het licht brengt.

Overigens ben je niet gek als je in ufo´s gelooft. Dat zijn ongeïdentificeerde vliegende objecten en die bestaan. Het is weer net een ander verhaal als je denkt dat daar ruimtemannetjes in zitten die met de lichtsnelheid tientallen jaren op reis zijn geweest om hier even rond te zweven en weer weg te vliegen (of even rondzweven, seks hebben met een aardbewoner en dán weer wegvliegen).

dinsdag, december 04, 2007

Broertjes en zusjes

Kennen we hem nog? Dat witte ettertje uit Berlijn? Zo ziet-ie er tegenwoordig uit. Overmorgen is hij alweer één jaar oud. En binnenkort wordt het pas echt leuk, want de heer Knut krijgt er maar liefst drie broertjes of zusjes bij.

Het kleed van Edessa

Er zijn heel veel redenen om aan te mogen nemen dat de lijkwade van Turijn een vervalsing is. Allereerst al door de afbeelding zelf. Hoe kan die ontstaan zijn? Waarom ziet het er zo geschilderd uit? En waarom zo westers? En dan is er nog het foutje met de witte baard. Om nog maar te zwijgen over de wetenschappelijke bewijzen. Want met C-14 analyse is bewezen dat het kleed uit de dertiende of veertiende eeuw komt. De vervalser moet overigens zeer nauwkeurig te werk zijn gegaan want het kleed zelf lijkt uit het Midden-Oosten te komen en dan nog wel uit de eerste eeuw na Christus.

Een andere reden om aan te nemen dat de lijkwade een vervalsing is komt voort uit het feit dat er een ware wildgroei aan lijkwades was. De lijkwade wordt namelijk herhaaldelijk genoemd in de Bijbel en is daarom een bekend relikwie. Er zijn tientallen ´lijkwades´ opgedoken in de Middeleeuwen. De eerste daarvan was het kleed van Edessa.

Het kleed van Edessa was overigens geen lijkwade. Het is sowieso al een veel kleiner doek. Maar volgens de legende zou de beeltenis op het kleed ook al ontstaan zijn toen Jezus nog leefde. Het kleed dook ergens in de vierde eeuw op. Er gaan verhalen over allerlei wonderen die het kleed zou hebben verricht. Waar dat kleed is weet niemand. Het is verdwenen tijdens de Franse Revolutie.

maandag, december 03, 2007

Circus

Ik hou niet van circussen. Het kan mij niets schelen dat iemand net zolang heeft geoefend totdat hij geblinddoekt met messen kan gooien. Als ik even oefen, dan kan ik misschien wel met een azalea in mijn neus de sirtaki dansen met een brandend schaap op mijn rug, terwijl ik de tafel van zeven achterstevoren in het swahili op zeg. Nou en. Maar Cirque du Soleil vind ik wel leuk. Daar gaat het ook niet om het kunstje, maar om de kunst.

zaterdag, december 01, 2007

Waar komt het qwerty-toetsenbord vandaan?

De qwerty-volgorde op ons toetsenbord is uitgevonden door de Amerikaan Christopher Sholes. De reden voor deze vondst is een nog veel belangrijkere uitvinding die hij deed: hij bedacht ook de typmachine. Bij zijn eerste versies van die typmachine had hij alle letters keurig op alfabetische volgorde staan. Maar dat bleek onhandig, omdat de staafjes waaraan de letters vast zaten telkens aan elkaar bleven haken. De letters die vaak gebruikt werden zaten te dicht bij elkaar. Daarom bedacht hij, gebaseerd op de meest gebruikte lettercombinaties in het Engels, de qwerty-volgorde.

Later, toen de typmachines beter werden, rees de vraag of er geen efficiëntere indeling mogelijk was. Ene meneer Dvorak ging op onderzoek uit en bedacht een alternatief (zie boven). Volgens Dvorak was deze indeling veel sneller. Tijdens de Tweede Wereldoorlog had de Amerikaanse marine wel oren naar dit nieuwe toetsenbord. Als de geallieerde typistes iets sneller waren dan de Duitse, dan kon dat toch misschien een voordeel betekenen in een oorlog waarin soms elke seconde telde.

Ze voerden een onderzoek uit. Veertien mariniers zonder typervaring kregen typles op een Dvorak-machine en achttien kregen er les op een qwerty-machine. Daarna werd hun typsnelheid geklokt. En wat bleek? De Dvoraktypers waren iets sneller. Het enige probleem was dat de oorlog voorbij was voordat de machines vervangen konden worden. Bovendien kwamen er andere mensen aan het roer van de marine te staan. De nieuwe baas las de onderzoekgegevens en haalde zijn schouders op. Ten eerste was het verschil te klein. Ten tweede bleek dat het onderzoek uitgevoerd was door... Dvorak zelf. En dus onbetrouwbaar.

Zo bleef alles bij het oude. Er zijn later nog wel experimenten uitgevoerd. Daaruit bleek dat Dvorak niet of nauwelijks sneller was. Overigens is het wereldrecord sneltypen wél op een Dvoraktoetsenbord getypt. De Dvorak-toetsenborden zijn ook gewoon verkrijgbaar. Sommige mensen zweren erbij.