zaterdag, januari 13, 2007

De snoodste guit van Amsterdam

Het plaatje hier links is een gevelsteen op de Elandsgracht. Het hangt op de plek waar ooit het Fort van Sjaco stond. Sjaco, of Jaco, heette eigenlijk Jacob Frederik Muller en hij was verreweg de beroemdste crimineel van Amsterdam. Veel mensen denken dat het een soort Robin Hood was, een slimme inbreker die de dienders te snel af was en graag in zijn rijkdom deelde met de arme Jordanezen. Nou, vergeet het maar. Sjaco was een onvoorstelbare schoft die roofde en plunderde en enorm veel slachtoffers achter liet. Samen met zijn bende die bestond uit Fuyting, Isaak ´de Flaauwe´ van Kesteren, Christiaan Speelman en Klein Pietje.

Ik lees nu het rechtbankverslag uit 1717. Vlak nadat hij is opgepakt in het bed van zijn prikkelpop (hoer) Griet Lommers. Het leuke van dit verslag is het taalgebruik. Als je hoort hoe de schepenen hem noemen, dan denk je dat je te maken hebt met een belhamel van vijf jaar die een hand vol snoepjes gestolen heeft. Sjaco is ´den snoodsten guyt van heel die stat´, zijn ´schelmenstreken, dieveryen en eerloze boevengedrag´ verdienden de zwaarste straf en hij behoort tot de ´alderstoutste booswichten´ uit de geschiedenis, deze ´listigen fielt en ondeugt´.

Zou men ondeugende kinderen over 300 jaar beschrijven met de scheldwoorden van nu? Dat van een stout jongetje wordt gezegd dat hij een buitengewone schoft en ploert is? En hoe noemen we de echte misdadigers dan?

Overigens, meer over Sjaco leest u eind dit jaar in mijn boek ´Kinderen van Amsterdam´ (werktitel). Overigens is het gereedschap van de rekel te bewonderen in het Historisch Museum van Amsterdam.

2 opmerkingen:

ted zei

O, dus we krijgen nu niet te horen hoe het afliep met deze belhamel? Werd hij gevierendeeld? Gekielhaald? Verzopen in een ton? Geradbraakt?

Vraagje: de werktitel van je boek (ik kijk ernaar uit! Bij welke uitgeverij komt het? NA?) is "Kinderen van Amsterdam", maar Sjako was toch geen kind? Bedoel je "kinderen" in overdrachtelijke zin, of gaat het boek wel degelijk over kinderen, maar wordt de couleur locale geschetst aan de hand van de volwassenen in hun omgeving?

Jan Paul zei

Hij werd geradbraakt, de zwaarste straf die er bestond. Sjaco was inderdaad geen kind meer, maar zijn verhaal was te mooi om te laten liggen voor het boek. In elk verhaal speelt een Amsterdams kind uit het verleden een hoofdrol. In het hoofdstuk over misdaad en straf is dat de twaalfjarige Loduik Jochimszn.

Het komt bij Nieuw Amsterdam en ze maken er een geweldig boek van!