donderdag, november 30, 2006

Jarig


En vandaag ga ik verder de hele dag jarig zitten zijn. Geniet u daarom met mij mee van het verjaardagsboeket dat ik van Ted kreeg. Dank je wel Ted!

De Finale!


Een mooier einde had de Jongens en Wetenschapweek niet kunnen krijgen. Alle opgestuurde antwoorden waren goed! Inderdaad. Het is een urban legend, een broodje aap-verhaal. Je kunt op elke dag een ei rechtop zetten. Overal ter wereld. Maar omdat veel mensen daar niet in geloven lukt het ze ook niet. Alleen op egg standing day zelf proberen ze het net zolang tot het lukt. En zo wordt het een self-fulfilling prophecy. Ook de theorie van de dooier die zakt en die het ei beter in balans houdt, klopt helemaal. Het duurt alleen erg lang voordat die dooier inderdaad de bodem bereikt. En daarom is het zo lastig om een ei rechtop te zetten.

De moraal van dit experiment: als je denkt dat je iets niet kunt, dan lukt het ook niet; als je denkt dat je het wel kunt, dan lukt het wel. Vandaar dat positiefdenkgoeroes als Emile Ratelband en Anthony Robbins gek zijn op deze proef.

We hebben er weer een nieuw erelid bij. En wat voor één. Iemand die tot drie uur ´s nachts wakker blijft om de ontwikkelingen in de wetenschap te volgen. Iemand die zich niet laat afschrikken door enorme tijds- en afstandsverschillen. En iemand die zelfs zijn laptop naast zijn bed heeft staan om maar niets te hoeven missen. Erelidder kan een erelid niet zijn. Welkom Maikel! Daarbij is het een prachtige gedachte dat met zijn erelidmaatschap de zon nooit meer onder gaat in het Rijk der Ereleden...

Maar dan nu la grande finale, de apotheose van de Jongens en Wetenschapweek: wie krijgt deel 1 van Jongens en Wetenschap?

Uiteraard is het een erelid. Dit erelid zat niet alleen vaak dicht bij het juiste antwoord, maar deed ook bijna elke keer mee. Dit erelid liet bovendien duidelijk merken dat een thema als Jongens en Wetenschap ook voor meisjes is: gefeliciteerd Lilli!

Lilli, als je even je adres doormailt naar info@janpaulschutten.nl, dan zorg ik dat het boek snel jouw kant op komt!

woensdag, november 29, 2006

De laatste opgave: egg standing day

Wat vliegt zo´n Jongens en Wetenschapsweek voorbij! Het is al weer tijd voor de laatste vraag. En dus is het uw laatste kans om het te schoppen tot Erelid van de Virtuele Academie voor Jongens en Wetenschap. Of uw laatste kans om de hoofdprijs te winnen: het boek van Koen en Sven (érg leuk! Ook voor meisjes).

De opgave van vandaag gaat over eieren. Ziet u de foto hier links? Deze mensen zetten een ei rechtop. En dat doen ze op 21 maart. Op die dag is het namelijk ´egg standing day´. Egg standing day is de enige dag in het jaar waarop een ei rechtop kan staan. Pakt u maar een ei en probeert u dat maar eens rechtop te zetten. Het lukt u niet.

Of toch?

Miljoenen mensen hebben het geprobeerd. Op willekeurige data zijn ze er niet in geslaagd om het ei rechtop te zetten. Op 21 maart lukte het ze altijd. Hoe kan dat? Hoe zit dat? Is er een verklaring voor?

Dat wil de Virtuele Academie van u weten. Wiskundige, astronomische of natuurkundige kennis helpt u vandaag niet. Boerenverstand wel.

Nog een tip als u het zelf wilt proberen: schud het ei eerst zo hard als u kan.

Het woord ´fiets´ (de uitslag)


Wat zat u er akelig dichtbij! Mijn complimenten. Het is te hopen dat het Woordenboek der Nederlandse Taal snel dit blog leest. Misschien dat we dan al in de eerstvolgende editie staan.

Dan nu even een aantal losse punten.

Al in 1890(!) was men vergeten waar het woord ´fiets´ vandaan kwam. Volgens Nicolaas Beets (jawel, Hildebrand himself) was het woord ´velocipèderen´ veel te ongemakkelijk en was een wijze raad van taalkundigen daarom na een lang debat uiteindelijk met het prachtige woord ´fiets´ gekomen. Helaas was Hildebrand naast letterkundige ook predikant. En dat maakt zijn verhaal ineens een stuk onbetrouwbaarder. Laten we wel zijn.

Een verbastering van het woord ´vélocipède´, daar zijn zowel de Koninklijke als de Virtuele Academie van Jongens en Wetenschap zwaar op tegen. Je moet je in wel heel rare bochten wringen om het ene woord in het andere te transformeren. Zo kan je net zo goed zeggen dat ´auto´ de afkorting is van ´paard en wagen.´

Een klanknabootsing is het ook niet. Sorry Lilli. Tegenwoordig mag een fiets inderdaad als fffffffffffffietssss klinken, in 1870 was dat wel even anders. Ze reden met houten banden op een stenen weg. Dus als het woord een klanknabootsing zou zijn geweest, dan hadden wij nu niet ´gefietst´ maar ´gekleddereklepperdebengbengd´.

Meneer Viets dan. Tja. Hij opende zijn winkel in 1875. Minstens vijf jaar nadat het woord ´fiets´ al was opgedoken.

Maar ´vietsen´, dát zou wel eens de ware oorsprong van het woord kunnen zijn. Vietsen is een Limburgs woord voor ´snellen´ of ´hardlopen´. Interessant, omdat de fietsen van toen nog voornamelijk loopfietsen waren. Ook zie je hier een duidelijk verband met het woord ´vite´, of liever nog, ´vitesse´. Als halve Arnhemmer heb ik dat laatste woord liever, maar het lijkt natuurlijk ook meer op ´fiets´. En ik hoor het zo voor me: ´Sjeng, Tieu, Twan, schiet op! We moeten vitessen, want anders komen we te laat voor de vastenavond!´.

Geen enkel antwoord is zeker, maar de Virtuele academie gaat voor deze laatste oplossing.

De Virtuele Academie had graag Richard willen verwelkomen als erelid, maar dat kan niet omdat hij dat al is. En eerst royeren en dan weer lid maken, dat slaat nergens op. Maar hij heeft ons de illustere Lieuwe Fiets geschonken en daar zijn wij hem zeer dankbaar voor. Gelukkig hebben wij toch een waardig nieuw erelid. Een erelid dat vanuit de metro van Terschelling naar Noordbroek een belangrijke bijdrage levert over de fiets. Een noorderling die op de hoogte is van een oud-Límburgs dialect. Dat heet nog eens out-of-the-box denken. En dat wordt gewaardeerd met een erelidmaatschap. Welkom Kees!

dinsdag, november 28, 2006

Waar komt het woord ´fiets´ vandaan?

Koen en Sven gingen geen onderwerp uit de weg. Natuurkunde, wiskunde, geschiedenis en zelfs prangende taalkwesties kwamen regelmatig aan bod (dat laatste bijvoorbeeld met de vraag ´waarom hebben Nederlanders vaak rare achternamen?´). Daarom dit keer een opgave over Oud-Nederlands en etymologie: Waar komt het woord ´fiets´ vandaan?

Ik kan vast verklappen dat de deskundige in de studio met meerdere mogelijke antwoorden kwam. Er is dus nog geen alomvattende waarheid over dit onderwerp. Maar misschien dat we die op dit blog eindelijk kunnen vinden...

Knight Rider (de uitslag)

Misschien stond het in het scenario van de tv-serie, misschien wilde iemand het gewoon een keer uitproberen. Maar ooit was er iemand die als eerste een rijdende truck in reed. En die persoon was knettergek. Want het is bijzonder ingewikkeld te voorspellen wat er gebeurt. Koen en Sven hadden een professor in de fysica nodig om het mysterie op te lossen.

Wat gebeurt er volgens de fysicus? Zodra de voorwielen contact maken met de laadklep, dan draaien ze veel te snel ten opzichte van de laadklep. Daardoor gaan ze slippen. Dat geeft je de kans om je aan te passen aan de nieuwe snelheid van de ondergrond. Dat doe je door geen gas meer te geven. Vervolgens kun je langzaam de truck in rijden.
De stunt (want dat is het) kan met voor- en achteraandrijving. Met 4 x 4 aandrijving levert gegarandeerd een ongeluk op.

Caroline do Luigi kwam een heel eind met haar antwoord. Ze had het dan ook op een haar na geschopt tot erelid van de Virtuele Academie voor Jongens en Wetenschap. Maar de Virtuele Academie is er buitengewoon trots op om Annet als erelid te mogen verwelkomen. Iemand die haar leven wil geven voor de wetenschap die móét beloond worden met een erelidmaatschap. Welkom Annet!

maandag, november 27, 2006

Knight Rider

Hier komt de vraag uit de eerste aflevering van Jongens en Wetenschap die ik hoorde.

Herinnert u zich het programma Knight Rider nog? En dan met name het begin, waarin KITT een rijdende vrachtwagen in rijdt? Nu is de vraag: kan dat eigenlijk wel? Of is er sprake van trucage?

Want stel dat de vrachtwagen tachtig rijdt en KITT rijdt 81 kilometer per uur, dan wordt KITT zodra hij de laadklep oprijdt gelanceerd met een snelheid van 81 kilometer per uur. En de enige remweg die hij dan heeft is de lengte van de truck. Veel te kort dus. Of zit het toch anders? En moet KITT voorwielaandrijving hebben, achterwielaandrijving of zelfs 4 x 4? Wie o wie weet het antwoord?

Weekendopgave; de uitslag

Herinnert u zich nog de bombarie waarmee het verschijnen van de anti-katerpil gepaard ging? En hoort u nu nog wel eens iets over de anti-katerpil? Precies. De wonderpil bestaat niet. Er bestaat geen enkel wondermiddel tegen de kwaal. Dat is natuurlijk geen nieuws. Interessanter is het feit dat allerlei ´beproefde´ methodes ook flauwekul blijken te zijn.

- Vet eten voor het drinken? Werkt zelfs contraproductief. Vet jaagt de concentratie van alcohol juist op. Een heel stevige eiwit- en koolhydraatrijke maaltijd vermindert de opname daarentegen wel. Met ongeveer 20%.
- Sporten om de alcohol sneller uit het bloed te krijgen? Werkt niet. Alcohol wordt geen molecuul sneller afgebroken.

En zo is er nog een lijstje met middelen die allemaal niet werken. ´Maar bij mij werkt het wel!´ zult u misschien roepen. Dat kan. Een kater is heel goed te verhelpen met het placebo-effect. Sterker nog, een kater kan zelfs veroorzaakt worden door het placebo-effect. Bij een experiment met alcoholvrij bier gingen de proefpersonen zich steeds gekker gedragen. Ze dachten dat ze volkomen dronken waren en de volgende dag hadden zij een kater...

Wat helpt wél? Het is al genoemd bij de antwoorden. Een kater ontstaat door vocht- en suikertekort. Het helpt dus om beide zo snel mogelijk aan te vullen. Bij voorkeur in de vorm van vruchtensap. Maar erwtensoep mag ook. Neem daar een of twee aspirientjes bij en u bent een stuk sneller de oude. Een alcoholische versnapering als ´hair of the dog´ werkt ook goed, maar zo is elke verslaafde begonnen.

De Virtuele Academie voor Jongens en Wetenschap verwelkomt Lilli als erelid. Zij had niet alleen een middel tegen de kater, maar ook tegen andere vormen van ellende. De Virtuele Academie kan dit soort initiatieven alleen maar toejuichen. Bovendien zal het nog een eeuwigheid duren voordat er een wetenschappelijk onderzoek komt naar het effect van wiet als middel tegen een kater. Tot die tijd nemen wij gewoon aan dat het uitstekend werkt. Welkom Lilli!

zondag, november 26, 2006

Weekendopgave (2) Hoe kom ik er weer vanaf?

Dit blog is er niet alleen voor uw vermaak, het is er ook om u te helpen. Daarom zoeken we dit weekend naar een antwoord op een vraag die ons al sinds
mensenheugenis bezighoudt: hoe komen wij van onze kater af?

Als u het antwoord niet geeft om erelid te worden (of om het boek te winnen!), doe het dan om uw medeblogbezoekers een groot plezier te doen.

Wat is een kater? (de uitslag)


Wat is een kater? We pakken Jongens en Wetenschap deel 1 er maar even bij.

Allereerst het slechte nieuws. De wetenschap weet ook nog niet precies wat een kater is. Sinds 1965 zijn er in de medische literatuur bijna 5000 artikelen over de directe gevolgen van alcohol geschreven en maar iets meer dan 100 over de kater erna. (´En u dacht dat de wetenschap er was om u te helpen!´ roepen de Jongens dan terecht.) Wat de wetenschap wel voor ons heeft gevonden is een wetenschappelijke term voor het woord kater: veisalgie. ´Algie´ komt van het Griekse woord voor pijn en ´kveis´ is Vikingtaal voor de ongemakken van een drinkgelag. Echt waar.

Maar goed, ter zake. Een kater manifesteert zich met hoofdpijn, spierpijn, moeheid, spijsverteringsproblemen, overgevoelige zintuigen, concentratieproblemen, zweten, angsten, een droge mond, rillingen, braakneigingen en ja, zelfs een grotere zin in seks. Een kater is namelijk een vorm van ontwenning, afkicken. Afkicken gaat gepaard met hyperexcitatie (overmatige opwinding) en daar hoort seks bij. Nu weten we ook wat er in het hoofd van een junk omgaat. De viezerds.

Een kater heeft inderdaad met uitdroging te maken. Maar niet alleen van de hersenen. Het verhaal van bonkende hersenen tegen de schedel is een fabeltje. Die hoofpijn komt van histamine die vrij komt. Histamine zit ook in bijen- en wespengif, vandaar de heftigheid van de pijn. Het complete lichaam is gedehydrateerd. Zelfs met liters Dove en Oil of Olaz is daar niet tegen op te smeren.
Naast de uitdroging krijg je ook nog hypoglycemie (de ´hypo´ van suikerziekte). Door dat tekort aan suikers ga je je ook heel erg slecht voelen. Het is de combinatie van de twee die de algehele malaise veroorzaakt.

Overigens heeft een kater heel veel met de kwaliteit van de drank te maken. De productie van alcohol levert ook veel slechte alcoholen op, foezel in vaktermen. En die zijn pas echt katerverwekkend. Goede brouwers weten die foezel weg te distilleren. Ook dranken die in hout zijn gedistilleerd bezorgen eerder een kater. Bij dezelfde hoeveelheid genuttigde alcohol bleken whiskydrinkers tien keer zoveel een kater te hebben dan wodkadrinkers.

Dat u het maar weet.

De Virtuele Academie voor Jongens en Wetenschap verwelkomt Geleyn als erelid. Het antwoord van Geleyn bevatte alles wat een erelidwaardig antwoord moet hebben: humor, wetenschap en observatievermogen. Welkom Geleyn!

zaterdag, november 25, 2006

Weekendopgave: wat is een kater?


We blijven nog even bij de kater. Dat wil zeggen, we gaan over van de pluizige muizen vangende kopjesgever naar de pijnlijke hoofd-als-een-baksteenvariant. Hierboven o zo toepasselijk afgebeeld in de vorm van een kater met een kater. Het brengt ons bij deel 1 van de weekendopgave: Wat is een kater precies? Waarom voelen wij ons zo slecht als we gedronken hebben?

Met de vraag ´wat is een kater?´ als eerste deel van de weekendopgave kunt u ongetwijfeld al raden wat deel twee van de vraag is. Maar die komt pas morgen.

De uitslag


Allereerst complimenten voor de reacties van gisteren. Ze zijn stuk voor stuk Erelidmaatschap voor de Virtuele Academie voor Jongens en Wetenschap waardig. Annet en Lilli maken een goede kans op erelidmaatschap omdat ik ze niet ken (bonuspunten), vanwege hun snelle reactie (ook bonuspunten) maar natuurlijk ook om de inhoud van de reactie (het belangrijkst). Toch gaat het erelidmaatschap van gisteren naar Ted, omdat hij donderdag al de hoofdrol speelde in een belangrijk gedachtenexperiment, maar bovenal laat zien dat poëzie en wetenschap samen kunnen gaan. Chapeau Ted en gefeliciteerd. Iedereen maakt nog kans op het boek J&W deel 1.

Maar wat was het antwoord? Waarom is er geen kattenvoer met muizensmaak? Het antwoord is: kattenvoer wordt gemaakt van het overschot van mensenvoer. Daarom kun je het ook gewoon eten, want het voldoet aan dezelfde kwaliteitscriteria. Er is geen mensenvoer met muizensmaak, dus ook geen kattenvoer. Bovendien worden muizen gezien als onhygiënisch ongedierte en dat stop je niet in je eten.

Is het jammer voor de kat? Nee. Er zitten geen voedingsstoffen in muis die onontbeerlijk zijn voor katten. Het huidige kattenvoer is helemaal compleet. Katten die muizen vangen zien deze ook meer als speelgoed dan als voer. Aan een dode muis zullen ze dan ook niet snel beginnen, tenzij ze echt honger hebben.

Dus zelfs als de kat mocht kiezen, dan hij deze eerder voor de variant ´hert/fazant´ of ´wilde zalm´ dan voor een blikje ´dode muis´.

vrijdag, november 24, 2006

Kat en muis

Complimenten voor Richard. Hij heeft het perfecte antwoord gegeven. Je zou mooit verwachten dat de kans zo groot is dat er in zo´n groep twee mensen tegelijk jarig zijn, maar het is toch zo. Het scheelt mij bovendien weer een uitleg. Châpeau.
Heeft Richard nu het exemplaar van Jongens en Wetenschap deel 1 gewonnen? Neen. We gaan nog een week door. Bovendien gaat het niet om het júíste antwoord, maar om het leukste. Richard maakt natuurlijk wel een kans vanwege zijn berekening van de snelheid waarmee Ted van Lieshout uit het raam zou moeten springen om de overkant te halen. Maar, om met Joop zoetemelk te spreken, de week is nog lang; er kan nog van alles gebeuren.

Hoog tijd voor de nieuwe opgave.

In Amsterdam was er een supermarkt die kattenvoer in de aanbieding had onder de naam "Gourmet Mouse". Eindelijk! Eindelijk! Dacht men. Eindelijk is er kattenvoer met muizensmaak. De kattenbezitters die hun harige huisdier wilden trakteren op deze bijzondere versnapering kwamen echter bedrogen uit. Er was sprake van een schrijffout: er had "Gourmet Mousse" moeten staan.
Hun droom zal nooit in vervulling gaan. En dat is meteen de opgave van vandaag:

Waarom bestaat er geen kattenvoer met muizensmaak?

Thanksgiving Day (het tweede eenmalige gastblogstukje van Ingrid)



STANK VOOR DANK
Arme kalkoenen… Maandenlang worden ze in stinkende turkey farms volgepropt, soms wel tot het formaat van een middelgrote hond. Speciaal om een grote borst te kweken, voor het witte vlees. Eenmaal dood, worden ze een laatste keer volgepropt, maar dan met vulling, voor in de oven.
Kalkoenen slapen graag in een boom. Het liefst een eikenboom. Maar deze fok-kalkoenen kunnen niet eens vliegen. Ze zijn topzwaar, vanwege die grote borst. Bovendien zit de borst de mannetjeskalkoenen ook nog eens in de weg bij het paren. Kalkoeneneieren worden daarom standaard kunstmatig bevrucht.
Tja, daar is geen lol aan. Niet lekker in een boom slapen en niet eens lekker een vrouwtjeskalkoen bespringen. Wat is het leven dan nog waard? Dan kun je maar beter dood zijn.
Toen de Amerikaanse luchtmacht bij testvluchten vlakbij een turkey farm de geluidsbarrière doorbrak, schrokken enkele kalkoenen zich letterlijk dood. Aan een hartaanval.
Mocht je als kalkoen nou niet in de buurt van een vliegveld wonen, dan kun je alsnog een zekere dood sterven met één van de nationale feestdagen.
Alleen al met Thanksgiving worden er in Amerika 45 miljoen kalkoenen gegeten. Met kerst nog eens 22 miljoen, en met Pasen 19 miljoen. De cijfers zijn verbijsterend. Een massaslachting.
Waarom is kalkoen zo’n nationaal symbool geworden voor Thanksgiving? Wat IS Thanksgiving eigenlijk?


De ‘oer-Thanksgiving’ was een oogstfeest in 1621. Engelse pelgrims vierden samen met de Wampanoag-stam de overvloedige oogst, waarmee ze de winter in Amerika konden overleven. Van de natives hadden de pelgrims geleerd gewassen te planten, te vissen en te jagen. Samen aten ze vis, wild, gevogelte, noten en vruchten.
Die natives hadden later natuurlijk spijt als veren op hun kop. Zonder hun hulp zouden de Engelsen verhongerd zijn (en hadden die hun land niet kunnen inpikken).
Pas in 1863 werd het een echte traditie, met een religieus tintje, toen Lincoln een vaste donderdag in november aanwees voor Thanksgiving. In de vorige eeuw werd het vooral een startsein voor het kerst-shoppen. Voor de natives is Thanksgiving nu een dag van nationale rouw.

Maar: waarom juist de kalkoen?
Amerikaans politicus en wetenschapper Benjamin Franklin was zo dol op de kalkoen, dat hij die liever in het nationale wapen zag dan een adelaar. Maar of kalkoen daardoor ook meer gegeten werd?
De Engelse koning Edward VII zorgde ervoor dat kalkoen bij het kerstdiner in de mode kwam. Maar het is wel uitzonderlijk dat een modeverschijnsel al meer dan een eeuw voortduurt.

We kunnen dus proberen deze heren de schuld te geven, maar de reden dat heden de kalkoen zo vaak op de feestdis verschijnt, is waarschijnlijk domweg ontstaan uit toeval. De gans was even op.
Stukje pompoentaart, dan maar?

donderdag, november 23, 2006

Thanksgiving Day (eenmalig - nou ja eenmalig - gastblogstukje van Ingrid)


Vandaag is het Thanksgiving Day en het leek Ingrid wel een leuk idee als daar een stukje over zou verschijnen op dit weblog. Het probleem is alleen dat ik niets maar dan ook helemaal niets leuks over dit onderwerp zou kunnen verzinnen. Daarom vroeg ik haar om het zelf te schrijven. Zij kan het namelijk wel. Sterker nog, ze komt met twee stukjes (geef ze een vinger en ze nemen meteen je hele hand). Vanavond schrijft ze het tweede. Dat komt morgen op dit blog.

Happy Thanksgiving!
Het leuke van Thanksgiving is natuurlijk dat het een familiefeest is.
Net als bij ons met kerst het uitgelezen moment om ruzie te maken met je schoonmoeder, vreemd te gaan met je zwager of je zus eindelijk eens goed de waarheid te vertellen. (Noot voor de lezer: mijn lief en ik zijn beiden enig kind en mijn schoonmoeder is al jaren dood – buiten mijn schuld).
Als er iets een verhaal lekker voortstuwt, zijn het wel conflicten. Samen met een smeuïge PTO (Plaats, Tijd en Omstandigheden) het fundament van een scenario. Thanksgiving speelt dan ook een dankbare rol in de Amerikaanse films.

Hier volgt mijn top 3 meest aanbevelenswaardige Thanksgiving films (in chronologische volgorde) met meest memorabele quotes:

Hannah and her sisters (1986) van en met Woody Allen.
Met Dianne Wiest, Mia Farrow, Barbara Hershey en Michael Caine.
Stoelendans met de partners van drie zussen.

Mickey (Woody Allen): “I had a great evening; it was like the Nuremberg Trials.”

Home for the holidays (1995)
Heerlijk familiedrama van Jodie Foster, met Robert Downey Jr. en Holly Hunter als broer en zus, met een glansrol van Anne Bancroft als hun moeder.

Claudia (Holly Hunter): “We don't have to like each other. We're family.”
Adele (Anne Bancroft): “I'm giving thanks that we don't have to go through this for another year. Except we do, because those bastards went and put Christmas right in the middle, just to punish us.”

The Ice Storm (1997) van Ang Lee, met o.a. Sigourney Weaver, Kevin Kline, Christina Ricci, Tobey Maguire en Elijah Wood.
Vreemdgaande ouders en zoekende pubers in een prachtige ijzige setting.

[Saying grace at Thanksgiving]
Wendy Hood (Christina Ricci): Dear Lord, thank you for this Thanksgiving holiday. And for all the material possessions we have and enjoy. And for letting us white people kill all the Indians and steal their tribal lands. And stuff ourselves like pigs, even though children in Asia are being napalmed.
Ben Hood (Kevin Kline): Jesus! Enough, alright? Paul... roll?

Natuurlijk ben ik de kalkoen niet vergeten. Daar kun je niet omheen met Thanksgiving! Hierover later op de dag meer.

Jongens en Wetenschap (2)

De naam ´Jongens en Wetenschap´ is een eerbetoon aan een informatieve boekenserie uit de jaren 50 en 60. In het programma kwamen vragen aan bod als:

Blijft licht in een kamer vol spiegels eeuwig doorkaatsen?
Blijven bubbels in champagne langer als je een lepel in de hals van de fles hangt?
Doet onthoofden pijn?
Waarom worden harde koekjes zacht en zachte koekjes hard?
Kun je een fata morgana fotograferen?
Word je sneller dronken als je bier drinkt door een rietje?
Waarom moet je niezen als je in de zon kijkt?
Kun je een glas kapot zingen?
Tot hoe diep ben je eigenaar van je grond?
Hoe voedzaam is snottepiet?
Wat is een kater en hoe kom ik er van af?
Zweet een zwemmer?

De komende dagen stel ik een vraag, zoals de vragen hierboven. Via de comments kunt u antwoorden geven. Net zoals in het programma gaat het er niet om dat u in één keer het goede antwoord geeft - als u dat toevallig weet. Liever niet zelfs. Het gaat om leuke antwoorden, weloverdachte redenaties en het liefst felle discussies tussen blogbezoekers aan verschillende kanten van het wetenschappelijke spectrum. Een dag later kom ik met het antwoord én met een nieuwe vraag.

Volgende week donderdag bekijk ik wie het mooiste antwoord gegeven heeft op één van de vragen. Die krijgt een exemplaar van Jongens en Wetenschap deel 1 thuisgestuurd. Mensen die ik niet ken maken een grotere kans dan bekenden. Dat doe ik om onbekenden te stimuleren om op mijn stukjes te reageren. Leuke foute antwoorden maken ook meer kans dan saaie correcte antwoorden.

De vraag van vandaag: in een café zitten 26 gasten. Schat of beredeneer de kans dat er tenminste twee van hen op dezelfde dag jarig zijn.

Jongens en Wetenschap

Stel. Je houdt zoals ik van sneeuw en je woont in een land waarin de winters het meest op een uiterst laffe herfst lijken. Wat doe je dan? Dan kijk je ´s ochtends naar de Belgische televisie. Want daar zie je beelden van besneeuwde bergtoppen en blije skiërs. Dat deed ik tenminste enkele jaren geleden. Nu bekijk ik webcams (het dooit nu zelfs tot diep in Lapland!). Bij de sneeuwbeelden hoor je het geluid van de Vlaamse Radio 1. En zo heb ik voor het eerst het leukste radioprogramma aller tijden gehoord: Jongens en Wetenschap. Met Sven Speybrouck en Koen Fillet.

De formule was als volgt: aan het begin van het uur stelden Sven en Koen een vraag die de luisteraars mochten beantwoorden. Zowel de vraag als de reacties waren vaak buitengewoon grappig en interessant. Aan het eind kwam een wetenschapper uitleggen hoe het wérkelijk zat.

Toen ´Ruik eens wat ik zeg´ uitkwam heb ik het boek naar de redactie gestuurd en mezelf schaamteloos uitgenodigd. Een week later zat ik in de trein naar Brussel. Het interview kon ook vanuit Amsterdam worden gedaan, maar ik móest en zóu mijn helden Koen en Sven in levenden lijve ontmoeten. Het was een dag die ik als een feest heb gevierd.

Jongens en Wetenschap bestaat niet meer. Dat is jammer, maar ook goed. Zo heeft het programma altijd zijn hoge kwaliteit behouden. Gelukkig komt het programma deze week een heel klein beetje terug: deze week is het op dit blog Jongens en Wetenschapweek!

woensdag, november 22, 2006

Kopregelverzinwedstrijd

Tja. Niemand heeft gezegd dat het bezoeken van dit blog makkelijk was. Daarom een extra moeilijke kopregelverzinwedstrijd dit keer. Volgens het persbureau zijn het Japanners die de nieuwe Beaujolais Primeur vieren. Alsof wij dát geloven... Wat is het wel?

- Kabouter Ploppewoto ontslagen na liederlijk gedrag.
- Mislukte poging Japanners om Spa Rood na te maken.
- Na Oostenrijkse anti-vries nu chloorschandaal rond Japanse wijn
- Vijf Japanners van onder de 1.53 meter verdronken in wijnzwembad.
- Alternatieve straf voor Japanse onder-invloedrijders zéér contraproductief.

De sterren uit het verleden: Pippi, Tommy en Annika


Inger Nilsson, Pär Sundberg en Maria Persson, oftewel Pippi, Tommy en Annika. Uit 8000 kinderen werden zij gekozen om de hoofdrollen in de films en televisie te gaan spelen. Dat was natuurlijk één groot feest. (Maar soms ook niet. Zo werd Meneer Nilsson op de schouders van de kinderen vastgebonden omdat hij er anders meteen weer af vloog. Hij mepte de kinderen daarom regelmatig om hun oren en poepte ze ook zo nu en dan onder.)

Hoe is het met ze gegaan en hoe gaat het nu met ze?

Allereerst Inger. Zij wilde dolgraag doorgaan met acteren, maar het grote succes had van haar een lastige puber gemaakt. Daardoor kreeg ze geen grote rollen meer en besloot ze uiteindelijk om eieren voor haar geld te kiezen en secretaresse te worden. Ze blijft ook acteren, maar alleen in kleine theatertjes in Zweden. Geheel onverwacht werd ze in 2000 gevraagd om een hoofdrol te spelen in een Zwitserse film, Schloss Gripsholm. En dit jaar is ze gevraagd voor een niet onbelangrijke rol in een Duitse krimi-serie. Velen zien dat als haar echte comeback. De serie wordt overigens pas in 2007 uitgezonden.


Maria en Pär hebben het bij hun kortstondige acteerperiode gehouden. Ze wilden wel verder, maar wisten ook dat ze niet genoeg talent hadden. Tenminste, niet genoeg voor een klein land als Zweden. Maria vond een man op Mallorca (en daarna nog één en daarna nog één) en werkt nu als bejaardenverzorgster op het eiland. Pär houdt zich als account manager staande in de wereld die in-store sales promotion heet.

dinsdag, november 21, 2006

Satan surft

Satan is moderner dan u denkt. Hij is zelfs een stuk handiger met computers dan de meesten van ons. Tenminste, dat wil de priester Jim Peasboro ons doen geloven. Hij merkte dat veel leden van zijn parochie in contact kwamen met duistere krachten als zij achter de computer gingen zitten. Ook in de pc van Peasboro zelf schuilde Het Kwaad. Zijn computer startte zichzelf op en begon het spontaan uit te schelden. Daarna printte hij pagina´s vol onleesbare tekst - het bleek later een mesopotamisch dialect van 2800 jaar oud te zijn.
Volgens de eerwaarde is één op de tien pc´s van na 1985 bezeten. Nou hoeft u uw gloednieuwe Imac niet meteen op straat te zetten en te vervangen door uw Commodore 64 of ZX Spectrum op zolder. U kunt ook de Ghost Radar (zie hier rechtsboven) aanschaffen. Die kan aantonen of uw harde schijf bezeten is. Zo ja, dan kunt u die vervangen door een nieuwe. Het kost wat, maar dan heb je ook wat.

Jack the Ripper

Hier in Nederland zijn we nog wel even bezig met de Deventer moordzaak, maar in Engeland liggen de rechercheurs al 118 jaar wakker over een andere kwestie: wie was Jack the Ripper? Een medewerkster van Scotland Yard stelde een team samen van de beste rechercheurs, forensische psychologen, geografische profilers, historici en pathologen. Ze dacht ´wat nu als je al deze mensen samen brengt, zouden zij – met de kennis die we nu hebben – in staat zijn om de moord alsnog op te lossen?´

Welnu, ze hebben de moord niet opgelost, maar ze zijn wel een eind gekomen. Op basis van al het bewijsmateriaal dat voorhanden is kunnen ze een beschrijving van zijn uiterlijk (zie foto) en zelfs zijn vermoedelijke adres of straatnaam geven. Jack was in het dagelijkse leven ´frightingly normal´ maar in staat tot buitengewone wreedheid. Nou ja, dat laatste hadden we zelf ook wel kunnen bedenken. Het is ook duidelijk dat de politie van toen hem niet heeft kunnen vinden omdat ze op zoek waren naar het verkeerde type man. Ze hadden moeten zoeken naar een man van ongeveer 1,86 lang, tussen de 25 en 35 oud en met een hoog Freddy Mercury-gehalte. Samen met de rest van de gegevens genoeg materiaal om alsnog op de deur te kloppen en de dader te arresteren. Zeggen ze.

maandag, november 20, 2006

Woordenboek (T9)

Welke idioot heeft het woordenboek voor de mobiele telefoons samengesteld? Ik wilde net op mijn gsm ´partij voor de dieren´ intoetsen. Maar daar maakt het woordenboek ´partij voor de eieren´ van. Dat valt nog wel mee, maar het kan nog veel erger. Het lijkt mij dat je de meest gebruikte woorden als eerste optie gebruikt. Waarom krijg je dan eerst ´jus´ en daarna pas ´kus´? Alsof we elkaar voortdurend jusrecepten doorsturen. Ik denk ook dat het woord ´jou´ erg vaak voor komt in sms-jes. Maar de woordenboekmaker denkt dat ´lot´ vaker wordt gebruikt. Domdomdom.

Richard Curtis en Ben Elton

Zoals je vroeger altijd hoopte dat Johan Cruijff nog een keer in het Nederlands elftal wilde spelen, zo hopen nu miljoenen mensen dat Richard Curtis en Ben Elton nog eens gaan samenwerken. Individueel zijn ze goed, als duo zijn ze fenomenaal. Dat blijkt wel uit het succes van Blackadder, dat ze samen schreven. Het verklaart ook meteen waarom de eerste serie "The Black Adder" beduidend minder goed is dan de rest. Daar werkte Ben Elton nog niet aan mee.


Ben Elton is van huis uit stand-up comedian en ik durf te wedden dat verreweg de meeste van de Blackaddercitaten op deze site uit zijn brein komen. Hij is ook schrijver en in zijn boeken komt precies dezelfde soort humor voor.



Richard Curtis is meer de man van de plots. In het werk van Elton draait het vooral om grappen, bij Curtis is de verhaallijn belangrijker. Als schrijver en regisseur heeft hij de best bezochte Britse films aller tijden gemaakt, zoals Notting Hill, Love Actually, Four Weddings and a Funeral en Bridget Jones´s Diary.

Maar nu de grote vraag: gáán ze ooit nog samenwerken?

Het zou maar zo kunnen. Rowan Atkinson en Tony Robinson (Baldrick) willen wel. Er ligt een idee voor een vijfde serie. De serie zou zich afspelen rondom een rockband: The Black Adder Five. Rowan Atkinson vertelde ook over een plan om een variant te maken op de serie Colditz. Maar vooralsnog zijn de kansen op een nieuwe serie extreem klein. Er ligt ook nog een plan voor een film over de Russische Revolutie. Het is dan wel de vraag of Stephen Fry wil meewerken. De serie was volgens hem zo´n succes dat een film dan alleen maar tegen kan vallen.
Toch maakt het weinig uit of en hoe er een nieuwe Blackadder zou kunnen komen. Veel belangrijker is het dat Elton en Curtis hun krachten weer een keer gaan bundelen. Dan wordt het pas echt leuk.

zondag, november 19, 2006

Blackadder


Met Hugh Laurie als onderwerp zou het zonde zijn om niet van de gelegenheid gebruik te maken om de grappigste citaten uit de serie Blackadder nog eens uit de kast te halen... Niet vertaald dit keer, want dat zou zonde zijn.

"Baldrick, your brain is like the four headed, man-eating haddock fish beast of Aberdeen"
"In what way? "
"It doesn't exist "

Baldrick, you wouldn't recognize a subtle plan if it painted itself purple and danced naked on a harpsicord singing 'subtle plans are here again'.

The eyes are open, the mouth moves, but Mr. Brain has long since departed, hasn't he, Perce ?

E : Right, let's get the book. Now; Baldrick, where's the manuscript?
B: You mean the big papery thing tied up with string?
E: Yes, Baldrick -- the manuscript belonging to Dr. Johnson.
B: You mean the baity fellow in the black coat who just left?
E: Yes, Baldrick -- Dr. Johnson.
B: So you're asking where the big papery thing tied up with string belonging to the baity fellow in the black coat who just left is.
E: Yes, Baldrick, I am, and if you don't answer, then the booted bony thing with five toes at the end of my leg will soon connect sharply with the soft dangly collection of objects in your trousers. For the last time, Baldrick, where is Dr. Johnson's manuscript?
B: On the fire.
E: (shocked) On the *what*?
B: The hot orangy thing under the stony mantlepiece.

M: Bonjour, monsieur.
E: What?
M: Bonjour, monsieur -- it's French.
E: So is eating frogs, cruelty to geese and urinating in the street, but that's no reason to inflict it on the rest of us.

"Tell me about these oppressed masses. What's got them so worked up ?"
"They're upset, sir, because they are so poor that they are forced to have children merely to provide a cheap alternative to turkey at Christmas."

"If we do happen to step on a mine, Sir, what do we do ?"
"Normal procedure, Lieutenant, is to jump 200 feet in the air and scatter oneself over a wide area."

“You know what would cheer you up? A Charlie Chaplain film! Oh I love old chappers, don't you cap?”
“Unfortunately no, I don't. I find his films about as funny as getting an arrow through the neck and then discovering there's a gas bill tied to it.”

zaterdag, november 18, 2006

Stephen Fry (2)


Zoals beloofd meer over Stephen Fry. Bijna alles wat Fry heeft gedaan werd een enorm succes. Voor zijn rollen in televisieseries als Blackadder, Fry & Laurie en zijn rol als gastheer in de quiz Q.I. kreeg hij enorm veel waardering. Zijn boeken zijn internationale bestsellers. En hij is een veel gevraagd acteur voor films. Eén van zijn mooiste rollen was die van Oscar Wilde.

Eén keer kreeg Fry écht een slechte kritiek. Eén. De rest van de kritieken viel reuze mee. Het was in 1995 voor een theaterrol in het stuk Cell Mates, samen met Rik Mayall. (Mayall, bekend als Rick uit The Young Ones, minder bekend als schrijver van zijn autobiografie ´Bigger than Hitler, Better than Christ´). De Financial Times schreef vernietigend over hem. En dat zorgde ervoor dat hij na enkele dagen letterlijk en figuurlijk van het toneel verdween. Niemand wist waar hij was. Heel Engeland was in rep en roer. Dagenlang. Er was al iets bekend over zijn mentale toestand, en er werd rekening gehouden met het feit dat hij suïcidaal was. Elke dag verscheen er weer een nieuwe theorie op de voorpagina´s van zowel de tabloids als de meer gerespecteerde kranten. Uiteindelijk dook hij een week later op in België. Hij was Engeland ontvlucht en had inderdaad zelfmoord overwogen. Fry´s commentaar achteraf, samengevat in een zin: "I'm a silly old fool and I don't deserve this attention. Thank you and sorry."

Rick Mayall heeft het hem jaren later vergeven. Simon Gray, de schrijver en regisseur van het stuk niet. Die schreef ´Fat Chance´, een theaterdagboek over alles wat er die dagen gebeurde.

vrijdag, november 17, 2006

Stephen Fry

In een week ter ere van Hugh Laurie is het natuurlijk onmogelijk om Stephen Fry over te slaan. Als Hugh Laurie een themaweek waard is, dan is Stephen Fry een themakwartaal waard.

Wie is Stephen Fry? Allereerst is hij net als Laurie Britser dan Brits. Zelf zegt hij daarover dat zelfs zijn stembanden van tweed zijn. Bovendien is Fry geniaal. Een journalist omschreef hem eens als ´A man with a brain the size of Kent´. Als je zijn boeken leest, dan weet je dat dit waar is. Daarnaast is Fry – uiteraard, want immers geniaal – manisch depressief. Hij is ook nog eens een compulsieve kleptomaan. Hoewel hij uit een heel goed milieu kwam en van alles genoeg had, werd hij regelmatig betrapt op diefstal. Fry is daarnaast een notoir leugenaar. Hij heeft de vreemdste verhalen verzonnen over zijn leven om maar interessanter over te komen dan hij was (wat uiteraard volkomen overbodig was). En alsof dat niet genoeg was is Stephen Fry homoseksueel. Overigens heeft hij daarover zo´n prachtig stuk geschreven, dat zelfs de meest verstokte homofoben bij het lezen ervan moeten erkennen dat homoseksualiteit zo natuurlijk is als bloemkool. Het staat in zijn autobiografie ´Moab is my washpot´. Ik zou het graag willen citeren, maar ik kan het boek nergens vinden. Ik ben mijn - nota bene gesigneerde - exemplaar kwijt.

Op internet heb ik wel dit citaat opgespeurd: ´The concept that really gets the goat of the gay-hater, the idea that really spins their melon and sickens their stomach is that most terrible and terrifying of all human notions, love. That one can love another of the same gender, that is what the homophobe really cannot stand. Love in all eight tones and all five semitones of the word's full octave. Love as agape, Eros and philos; love as romance, friendship and adoration; love as infatuation, obsession and lust; love as torture, euphoria, ecstasy and oblivion (this is beginning to read like a Calvin Klein perfume catalogue); love as need, passion and desire.´ Ook mooi.

Morgen meer over het fenomeen Stephen Fry.

donderdag, november 16, 2006

Strenge winter?


Zo medio november is het altijd leuk om te kijken of er al meteorlogen zijn die een voorspelling doen over de komende winter. Ik heb even zitten snuffelen op internet en het is eigenlijk weer hetzelfde als altijd:

KNMI: waagt zich niet aan voorspelling. Verstandig, maar saai.
Het Britse ´Met Office´: grote kans op zachte winter (vorig jaar voorspelden zij een extreem strenge winter voor Europa, dat klopte voor een deel)
Duitse weerdienst: zachte winter.
De meeste weeramateurs: grote kans op strenge winter.

Tja, die weeramateurs willen net zoals ik veel sneeuw en ijs. Dus dan is de wens de vader van de gedachte. Elke strohalm wordt dan als een reddingsboei voor een koufront aangegrepen. In werkelijkheid is de kans op een zachte winter altijd 80%. Die hebben we namelijk in vier van de vijf gevallen.

Overigens heeft Kees van Kooten een weerspreuk bedacht die tot op heden altijd klopte: bij sneeuw in november valt Kerst in november.

Collectieve Apen Overeenkomst


Misschien niet geschikt voor een heel hoofdstuk in ´Laika tussen de Sterren´, maar wel leuk voor dit blog. Deze aapjes gelden zelfs voor Thaise begrippen als zeer goedkope arbeidskrachten. Zij helpen de truck te laden met kokosnoten. Ze doen het tien keer sneller dan een mens en schijnen het nog leuk werk te vinden ook...

A bit of Fry and Laurie


Speciaal vanwege de themaweek: de grappigste tekstfragmenten uit ´A bit of Fry and Laurie´.


Kapper tegen klant: ´Welke van uw talrijke haren zou u onder mijn professionele hoede wensen te plaatsen teneinde deze een vakkundig stuk knipwerk te laten ondergaan?´

Ik ben tegen het testen van dieren. Ze worden altijd zenuwachtig en dan halen ze alle antwoorden door elkaar.

Als je ze probeert te vermoorden dan kom je in de gevangenis en als je met ze probeert te praten dan krijg je braakneigingen. Er is maar één ding erger dan een makelaar, maar dat kan tenminste nog operatief verwijderd worden.

Stephen (Fry): De volgende sketch kunnen we helaas niet laten zien omdat er te veel seks en geweld in voor komt.
Hugh (Laurie): Veel te veel.
Stephen: Het is één en al seks en geweld.
Hugh: Ja. In de sketch slaat Stephen me herhaaldelijk met een golfclub.
Stephen: Wat op zich natuurlijk niet erg zou zijn als ik het niet zo verschrikkelijk sexy deed…
Hugh: Precies, dat is het probleem. Ik wou dat ik het u kon laten zien.
Stephen: En aan het eind van de sketch gaan we met elkaar naar bed.
Hugh: ...op een gewelddadidge manier.
Stephen: Heel, heel, heel gewelddadig. En dat mag niet.
Hugh: Nou ja, van mij wel…

Om heel eerlijk te zijn gebruik ik eh… gebruik ik mijn penis als een verlengstuk van mijn auto.

Geheime geneugten? Die heb ik niet. Nou ja, ik kan soms wel een hele zak M&Ms leeg eten. En mijn vrouw zegt dat ik teveel heroïne gebruik. Maar verder niet.

Mijn meisjesnaam is Mary Patterson. Maar ik ben getrouwd en heb natuurlijk de naam van mijn man aangenomen. Nu is het dus Neil Patterson.

Ik ben een tijdje de persoonlijke assistant van Prinses Anne geweest. Maar ik heb ontslag genomen. Het was duidelijk dat ik, hoe goed ik mijn baan ook deed, zelf nooit Prinses Anne kon worden. Het was meer de vraag hoe je heet en waar je vandaan komt dan hoe goed je in je werk was. En dat haat ik.

Ons eerste kind ging via het ziekenfonds. We moesten er négen maanden op wachten. Schandalig toch?

woensdag, november 15, 2006

De ster uit het verleden: Flipper


Daar heb je Flipper, Flipper,
hij is geweldig
wat een dolfijn
om trots op te zijn

Daar heb je Flipper,
Flipper de flapper de Flipper
flapper de Flipper,
wat een dolfijn

Hij is een held een held van de zee
want als ie vecht dan vecht ie voor twee
Als er voor niemand uitkomst meer is
roep dan om Flipper de vis

Sorry, maar Flipper is natuurlijk geen vis. Hij is een dolfijn. En hij is ook geen ´hij´. Want alle Flippers waren vrouwtjes. De eerste Flipper, uit de gelijknamige film uit 1963, heette Mitzi. En of het nu gaat om het neusduwen van boten, het uit-de-handen-slaan-van-pistolen-van-gemene-schurken of perfecte getimede sprongen: Mitzi deed al haar stunts zelf. Daarvoor had ze een speciale opleiding gedaan bij Milton Santini van de Santini Porpoise School.

Toch is Mitzi niet de bekendste Flipper. De Flippers uit de televisieserie heetten Suzy, Cathy en Patty. Zij konden alles wat Mitzi ook kon. De vier gevinde actrices konden overigens één ding niet: en dat was de ´tail-walk´, het op de staart over het water naar achteren lopen. Deze stunt werd telkens gedaan door een mannetjes dolfijn: Mr. Gripper.

Mitzi speelde de heldhaftige dolfijn maar kort. Toch heeft de dolfijn een onuitwisbare indruk achter gelaten in Grassy Key, een plaatsje op een subtropisch eiland voor de kust van Florida. Toen Mitzi in 1972 aan een hartaanval stierf kreeg ze een speciaal tien meter hoog monument bij de ingang van het Dolphin Research Center, zoals de school van Santini nu heet. Op haar grafsteen staat:

Dedicated to the memory of Mitzi
The original Flipper
1958 -1972


Er zijn geen Flippertjes die afstammen van Mitzi of de andere dames. Alleen Mr. Gripper heeft nageslacht verwekt. Zijn dochter Tursy is overigens ook een begenadigde tailwalker.

De beroemde Steen van Galveston


In het kader van de HLEAEIDMHTMH-Week één van de leukste citaten die ik ken uit Blackadder:

Percy: Ze zeggen dat de ogen van de Infanta blauwer zijn dan de beroemde Steen van Galveston o heer.
Edmund: Hm! Dan wat?
Percy: Dan de beroemde Steen van Galveston.
Edmund: En wat is dat precies?
Percy: Nou… het is een beroemde blauwe steen. En hij komt uit Galveston.
Edmund: Aha. En wat is daarmee?
Percy: Nou o heer, om te beginnen is hij iets minder blauw dan de ogen van de Infanta.
Edmund: Hm... ik snap het. En heb jij die steen wel eens gezien?
Percy: Nou nee. Maar ik ken mensen die hem wel gezien hebben. En zij zeggen dat de steen echt heel heel blauw is.
Edmund: En hebben deze mensen ook de ogen van de Infanta gezien?
Percy: Nee, dat denk ik niet o heer.
Edmund: En jij hebt ze zeker ook nog nooit gezien, neem ik aan.
Percy: Eh... nee.
Edmund: Dus wat jij me hier aan het vertellen bent, Percy, is dat iets wat jij nog nooit gezien hebt iets minder blauw is dan iets anders dat je nog nooit hebt gezien...
Percy: Inderdaad, mijn heer.
Edmund: Dank je Percy. Jouw opmerkingen zijn ongeveer even welkom als een groot gapend gat in mijn hoofd.

Hugh Laurie

Hij is geboren in Oxford en studeerde in Eton en Cambridge. Zijn vader won een Olympische medaille met roeien en zelf deed hij mee aan de Oxford en Cambridge Boat Race. Hugh Laurie is Britser dan thee en toch speelt hij een Amerikaanse arts in de tv-serie House. Sterker nog, de regisseur wist niet eens dat Laurie een Brit was. Zijn accent is volmaakt Amerikaans.

Als je Hugh Laurie ziet, dan weet je bijna zeker dat je naar iets goeds kijkt. Blackadder, A Bit of Fry and Laurie, House en de vele andere rollen in series en films het is allemaal goed. En als je de grappen in de serie House hoort, dan weet je dat Laurie aan het script heeft zitten sleutelen. “There is not a thin line between love and hate. There is - in fact - a Great Wall of China with armed sentries posted every 20 feet between love and hate.”

Laurie is geniaal. En net als zovele andere geniale mensen heeft hij wel eens last van depressies. Hij merkte dat zelf voor het eerst toen hij bij een gevaarlijke autorace noch bang, noch opgewonden werd. Hij is er met succes voor behandeld.
Overigens was Laurie bijna aan ons – en zichzelf – verloren gegaan. Tot halverwege zijn puberjaren was hij een onaangepast mannetje dat zich nauwelijks waste en niet met mes en vork at. Hij heeft zichzelf eens bijna met een zelfgemaakte bom opgeblazen. Maar sinds hij in contact kwam met de boeken van P.G. Wodehouse, is hij zich 180 graden anders gaan gedragen. Later heeft hij samen met Stephen Fry een televisieserie gemaakt van Wodehouse´ boeken over Jeeves en Wooster.

Speciaal ter ere van Hugh Laurie is het deze week Hugh-Laurie-en-alles-en-iedereen-die-met-hem-te-maken-heeft-week op mijn blog.

dinsdag, november 14, 2006

Met


Een dezer dagen eten we bami en Bibi (die daar niet van houdt) gaat, op advies van een zeer gewaardeerd collega, proberen of ze het wél lekker vindt met mayonaise. Voor stervelingen klinkt dat als een bizarre combinatie, maar Bibi stopt mayonaise – en room – op de gekste dingen. In dit deel van de wereld zijn we gek op mayonaise. Maar zodra je de Noordzee oversteekt is dat al een stuk minder. Sterker nog, de Britten doen nog liever azijn op hun friet dan onze geliefde ´met´. Dat zit volgens mij zo:

De mayonaise is bedacht door de chefkok van de Franse hertog Richelieu. Richelieu had net de Engelsen verslagen bij Mahon (Maó) op het Spaanse eiland Menorca. En zijn kok moest daarom een groot feestmaal aanrichten. De chef wilde graag een saus met citroen en olie maken, maar kon niet aan de gebruikelijke room komen om de ingrediënten te binden. In plaats van room gebruikte hij daarom eieren als emulgator. De saus werd een enorm succes. En snel daarna veroverde de Mahonnaise, die daar werd uitgesproken als ´mayonaise´, de rest van het continent. De saus is hier sindsdien altijd populair gebleven. Maar in Groot Brittannië beduidend minder. Ze proeven daar kennelijk liever het zuur van de azijn dan het bitter van de nederlaag.

maandag, november 13, 2006

Record


Aanschouw Snakeman Jack Bibby. Hij breekt hier het wereldrecord ´ratelslangen in je mond houden´. Echt waar. Volgens mij verdient deze actie nog twee vermeldingen in het Guinness Book of Records. Ten eerste: ratelslangen breken record met z´n allen in de mond van een imbeciel zitten´. En ten tweede ´stomste record aller tijden´ gebroken.

Het is natuurlijk geen kopregelverzinwedstrijd. Maar áls het er een geweest zou zijn, dan had ik ingezet op:

Allen Carr komt met alternatieve methode om te stoppen met roken. Of: bleekgezicht praten met tien gespleten tongen.

Het einde van de leugen...


Nog van plan te liegen? Schiet dan maar op, want de nieuwe generatie leugendetectors komt er aan. En die liegt er niet om (woehaha). De oude leugendetectors waren gebaseerd op het feit dat je harstlag hoger wordt wanneer je leugens vertelt. Ook treedt er een lichte transpiratie op.
Slimme criminelen konden de traditionele leugendetectors misleiden door tijdens de onschuldige controlevragen op hun tong te bijten. Dat gaf hetzelfde effect, zodat er geen verschil optrad tussen de controlevragen en de vragen die te maken hadden met de misdaad. Ook waren er onschuldige mensen die zo zenuwachtig waren dat ze tóch een verhoogde harstlag kregen bij de misdaadgerelateerde vragen. Vandaar dat een leugendetector nooit als doorslaggevend bewijsmateriaal mocht dienen.

De nieuwe leugendetectors werken op hersengolven. Er is al een machine waarbij de verdachte niets meer hoeft te zeggen. De machine herkent aan de hersengolven of de verdachte een vertrouwd beeld ziet of niet. Het werkt zo. Als wij dingen zien die we al kennen, dan zenden onze hersenenen een ´P-300´ golf uit. Bij nieuwe beelden zijn er andere golven. Stel nu dat een potentiële dader bij de plek van de misdaad (ergens in een afgelegen bos waar nooit iemand komt) een p-300 signaal uitzendt, dan is hij daar geweest. En dus schuldig.
Aan de methode kleeft dus ook een nadeel. Stel nu dat Bibi Jan Paul vermoordt in hun eigen huis, dan is er sowieso een P-300 golf zichtbaar. En daar heb je niets aan. Toch heeft deze methode al voor diverse bekentenissen en veroordelingen geleid in de Verenigde Staten.
Maar de allernieuwste generatie gaat nog verder. Die maakt gebruik van hersenscans. Bij het liegen worden andere delen van ons brein geactiveerd dan als we de waarheid vertellen. De scans van dit apparaat maken dit akelig duidelijk zichtbaar. Er kleven nog wat kinderziektes aan de scanner, maar hij komt er aan...

Overigens heeft een onderzoek uitgewezen dat liegen een absolute noodzaak is in een sociale omgeving. Door te liegen kunnen we ons uit lastige situaties redden en dat voorkomt ruzies en houdt de sociale band in stand.

Miebeth Zalfjes

Kopregelverzinwedstrijd


Hoe kunnen we deze druilerige maandagmorgen beter beginnen dan met een kopregelverzin wedstrijd? Reuters wil ons laten geloven dat dit Mariniers-in-opleiding zijn die wachten op een toespraak van George Bush. Aan ons de taak om te achterhalen hoe het wérkelijk zit. Zoals:

- Alexander Pechtold waarschuwt Amerika nog één keer (die is niet van mij, maar van wie was-ie ook alweer...?)
- Medewerkers defensie kunnen eindelijk weer slapen nu Rumsfeld weg is.
- Peptalk Mat Herben schiet doel voorbij.
- Neelie Kroes stript voor marine.

zondag, november 12, 2006

Don´t step on my blue suede shoes

Dit hier is Elvis. Hij heet natuurlijk zo vanwege de blauwe schoentjes. Die kreeg-ie van zijn verzorgers omdat hij door de kiezels op de grond last van zijn pootjes kreeg.

Dat wilde ik even delen.

Geen kopregelverzinwedstrijd dus. Die komt morgen weer. Maar wie iets leuks weet bij deze foto mág insturen.

Slim slapen


Iedereen kent het. Je zit met een groot probleem en komt er niet uit. Je verzamelt overal informatie of inspiratie vandaan om maar een oplossing te vinden, maar het antwoord komt niet.
Dat komt volgens Guenther Knoblich en anderen omdat je dan juist te veel informatie en ideeën hebt. Sterker nog, iemand die er weinig vanaf weet komt in zo´n geval eerder met een betere oplossing. Een voorbeeld. Als u weet dat Jan Paul lesmethoden en AVI-boekjes voor net net lezende kinderen schrijft, als u weet dat hij veel over de geschiedenis schrijft en als u weet dat zijn hond Sien heet, dan denkt u te lang na bij de volgende test:

Wat volgt er op: vroeger, schrijven, lezen, Sien, ...

Het antwoord is natuurlijk Ot (maar Hendricus Scheepstra mag ook). Maar wie Jan Paul kent heeft toch even getwijfeld of het niet ´Jan Paul Schutten´ was. Een kwestie van te veel informatie.

Wat moeten we volgens Knoblich dus doen om sneller met een goed antwoord te komen? Alle overtollige bagage overboord gooien. Met een compleet frisse blik naar de zaak kijken. En de beste manier om dat voor elkaar te krijgen is om even te slapen. Niet iedereen kan dat overdag, maar er is nog een oplossing: dagdromen. De meeste oplossingen in ingewikkelde situaties ontstaan tijdens het fantaseren over vakanties, verre eilanden en andere dingen die niets met het probleem te maken hebben.

Miebeth Zalfjes

zaterdag, november 11, 2006

De ster uit het verleden: John Forsythe


Vraag: wie speelde de onzichtbare miljonair bij Charlie´s Angels?
Antwoord: John Forsythe, alias Blake Carrington, alias Senator William Powers

Vraag: hoe is het nu met hem?
Antwoord: het kan beter.

Tot in de jaren tachtig was alleen de stem van Forsythe bekend. Inderdaad als de man die altijd met de rug van zijn stoel naar de camera gekeerd was in Charlie´s Angels. Pas echt beroemd werd hij hier met Dynasty. Maar in de Verenigde Staten was hij al tientallen jaren daarvoor een enorme ster. Na een matige filmcarrière richtte hij zich op televisieseries en die werden een enorm succes.

Nadat Dynasty afgelopen was speelde Forsythe nog één keer een grote rol in een serie als William Powers in ´The Powers that Be´. De serie was bij ons een groot succes, maar de Amerikanen konden er niet om lachen. Na een jaar werd de serie gestopt.

Sindsdien speelde hij nog twee keer een gastrol in de Charlie´s Angels films, maar tegenwoordig is het beheren van een kleine kunstgalerie zijn grote passie. Dat mag ook best; de man is bijna negentig.

Onlangs is darmkanker bij Forsythe geconstateerd, maar daar is hij inmiddels voor behandeld en hij maakt het redelijk goed.

Texaans



Op het blog van Edward van de Vendel ontstond het idee om de miniserie Lonesome Dove te gaan bekijken. De serie speelt zich af in Texas en de enige dvd die momenteel beschikbaar is heeft geen ondertiteling. We moeten dus op zoek naar een ondertitelde versie. Ik ken de serie nog niet, maar heb nu al medelijden met degene die het Texaans vertaald heeft. Sommige Texaanse uitdrukkingen laten zich nu eenmaal niet vertalen. Een paar voorbeelden.

´Ik lieg niet´ wordt:
´I hope to be kicked to death by grasshoppers if it ain't the truth.´

Vertalen met ´Mogen de sprinkhanen me verrot schoppen als ik lieg´? Nee.

Over een te rauwe biefstuk zeggen ze:
´I've seen cows hurt worse than this and get well.´

Daar blijft niets van over: ´Ik heb koeien gezien die er nog een stuk erger aan toe waren en nog beter werden.´

Van iemand die dom is zeggen ze:
´If you put his brains in a bumblebee, he would fly backwards.´

´Zet zijn hersens in een hommel en hij vliegt achteruit.´ Het begin allitereert nog lekker, maar het is totaal onduidelijk wat je bedoelt. (In de Texaanse versie niet. Hoe kómt dat?)

De rest is al net zo lastig:

Als iemand veel lef heeft…
´He has more guts than you can hang on a fence.´

Over Gonny van Oudenallen zullen ze zeggen
´She's studyin' to be a half-wit, and I'm afraid she ain't gonna make it.´

Een wild paard omschrijven ze zo:
´That horse will throw him so high that birds'll build nests in his ears before he hits the ground.´

´Ik sliep zonder dekens´ is op z´n Texaans:
´I covered my back with my belly.´

Gonny nogmaals:
´A diarrhea of words and a constipation of thoughts.´

´We hebben elkaar wel begroet, maar zijn nog niet formeel geïntroduceerd´:
´We've howdyed but we ain't shook.´

vrijdag, november 10, 2006

Succesvolle hoogbegaafdheid


De IQ-test lag al langer onder vuur. De mate en snelheid waarin iemand bepaalde puzzeltjes kon oplossen bleek lang niet altijd een garantie voor succes of hoge cijfers. Integendeel zelfs. De psycholoog Robert Sternberg heeft nu een methode ontwikkeld waarmee je én de intelligentie én de mate van succes van een persoon kunt voorspellen.
Het is wel een gedoe. Naast allerlei tests moeten de proefpersonen een essay schrijven en krijgen ze een één-op-één gesprek waarin ze moeten reageren op plaatjes en videobeelden. De test is in tegenstelling tot de IQ-test wel heel betrouwbaar als het gaat om het bepalen van iemands kwaliteiten.
Saillant detail: Sternberg zelf had een laag IQ.

Ik had bij dit stukje eerst een foto van Einstein en daarna een van mezelf. Maar uiteindelijk leek me een foto van Sien onder een berg zand toch het best.

Blind


Na het boek over de geschiedenis van Amsterdam verschijnt er een boek van mij over ´crime scene investigation´. Omdat ik al jaren research doe naar dit onderwerp beschouw ik mezelf al als een echte lekendeskundige.
De laatste tijd is er veel aandacht voor gerechtelijke dwalingen. De Schiedamse parkmoord, de Puttense moordzaak, misschien Lucia de B. en - je weet het nooit - de Deventer moordzaak.
Wie de feiten in zo´n zaak achteraf leest kan niet anders dan concluderen dat justitie moedwillig een onschuldige (of op zijn minst een nog lang niet bewezen schuldige) achter de tralies wil hebben. Zijn ze gek? Zijn het fascisten? Nee. Wie zo´n zaak van dichtbij mee maakt wordt op een gegeven moment blind voor bepaalde feiten. Justitie wil de misdaad zo graag oplossen, dat ze liever de kans loopt om een onschuldige vast te zetten dan een potentiële dader te laten lopen. De logische feiten en alles wat in het voordeel van de verdachte pleit moffelen de rechercheurs weg. Dit is zo normaal dat het vaak gebeurt. Heel vaak.
Nu lijkt hetzelfde te gebeuren met Maurice de Hond. Hij is volkomen blind voor het feit dat de in zijn ogen onschuldige Ernst Louwes heel tegenstrijdige verklaringen heeft afgelegd. Ook andere feiten die tegen Louwes pleiten worden resoluut van tafel geveegd. Daarentegen blaast hij de kleinste details die voor Louwes pleiten juist weer enorm op. Precies hetzelfde wat het OM deed in het geval van de gerechtelijke dwalingen.
De Hond krijgt nu weer alle media over zich heen. Dat verdient hij niet, al heeft hij er wel zelf om gevraagd. Maar wat zou het daarom leuk zijn als hij achteraf tóch gelijk blijkt te hebben.

donderdag, november 09, 2006

Ontelbaar


Ze heten de ´Pirahã´ en ze wonen in groepen van 10 tot 20 personen in het Amazonewoud. Zelf noemen ze zich ´Hi´aiti´ihi´ - zij die rechtop staan. Professor Daniel L. Everett verbleef zeven jaar bij deze stam en bestudeerde een opmerkelijke eigenschap van de stam: ze kunnen niet tellen en dus ook niet rekenen. En, misschien interessanter nog, ze kennen geen abstracte begrippen.
Collega´s van Everett dachten dat de stamleden een neurologische afwijking hadden, waardoor ze niet konden tellen. Everett zelf heeft ontdekt dat dit niet klopt. Jonge kinderen leren het met het grootste gemak. De volwassenen kunnen het niet omdat ze het niet willen. Ze hebben het in hun dagelijks leven ook nergens voor nodig. Maakt het uit dat je vijf kinderen hebt in plaats van zes? Voor hen niet. Je kent ze toch? Wat maakt het exacte aantal dan uit. Ze hebben alleen woorden voor ´een´, ´twee´ en ´veel´.
Aan abstracte woorden doen ze ook niet. Ze hebben bijvoorbeeld geen woord voor ´gisteren´ of ´morgen´. Ze kennen de begrippen wel, maar gebruiken ze niet. Nergens voor nodig. We leven toch vandaag?

Miebeth Zalfjes

Goodbye Lenin


Ik zal maar gewoon eerlijk zijn. De ´kijkcijfers´ van dit blog zijn dramatisch sinds ik naar Canada ben gegaan. Ze zijn nog niet de helft van wat ze ooit geweest zijn. Er moeten koppen rollen. Vandaar dat, in dezelfde week dat Donald Rumsfeld zijn congé krijgt, het gebalsemde lichaam van Lenin nu de laan uit vliegt. Zijn rubriek ´de ster uit het verleden blijft´, maar wordt voortaan door mijzelf waargenomen. Reacties en suggesties voor sterren uit het verleden blijven dus welkom.

Het goede nieuws is dat zijn showrubriek nu wordt vervangen door de populair wetenschappelijke rubriek van niemans minder dan Miebeth Zalfjes. Vandaag nog zal Miebeth met haar eerste bijdrage komen. Over een stam in de Amazone die niet kan tellen. Willen ze niet tellen, of kunnen ze dat niet? Miebeth legt het uit.

Kopregelverzinwedstrijd


Weet je wat? We doen weer eens even lekker gek. We gooien er een kopregel-verzinwedstrijd tegenaan. Deze foto is volgens Reuters gemaakt tijdens een festival waar Pakistaanse en Indiase grensbewakers aan meededen. Maar wij weten wel beter.

Zoals:


- Geen alcohol meer voor Aziatische grensbewaking na incident.
- Heilige Geest haalt vervelende geintjes uit met Aziatische grensbewakers.
- Fusie Ministry of Silly Walks en Ministry of Silly Hats nu al groot succes.
- Grensbewakers geraakt door terroristische Ninja-servetten.