woensdag, oktober 18, 2006

Aap


Een van de voordelen van het schrijven van non-fictie is dat je maar weinig zelf hoeft te verzinnen. Je moet soms even zoeken, maar dan vind je ook juweeltjes aan informatie. Neem nou de Griekse mythologie. Ik heb laatst een inleiding geschreven voor het nieuwe boek van Frank Groothof. Daarin gaat het onder andere over de Griekse onderwereld. En dan met name de hel, de Tartarus. Volgens de oude Grieken ligt de Tartarus onmetelijk diep in de aarde. Als je vanaf de grond een koperen aambeeld omlaag gooit, duurt het negen dagen voordat die in de Tartarus op de grond valt. Het is er zelfs zo diep, dat de plek omringd wordt door drie lagen van nacht… Prachtig toch?
Maar er zijn ook nadelen. Soms vind je een geweldig verhaal dat uiteindelijk niet waar blijkt te zijn. Een voorbeeld is het verhaal van ´het Aepjen´. Op de kop van de Zeedijk staat één van de oudste huizen van de stad. Het is één van de twee houten huizen die Amsterdam nog heeft. Nu is het een café, maar volgens vele verhalen was het vroeger een herberg voor arme zeelui. Het zat er vol met vlooien en als je er overnachtte dan zat je onder de beten. Dan was je in ´de aap gelogeerd´. Een heel mooi verhaal. Maar helaas... niet waar.

5 opmerkingen:

Thomas zei

Enig idee waar die uitdrukking dan wel vandaan komt? Ben best benieuwd. En hoe kwam het eigenlijk dat je op dit verhaal stuitte?

Thomas zei

Ja zeg, waarom ga ik het antwoord op mijn vraag niet even zelf Googlen en Wikipedia-en! Dat deed ik en ik stuitte op een bijna net zo mooi verhaal.
De aap is een bepaald soort zeil, waarover men op Wikipedia schrijft: 'Met de opkomst van de stoomvaart is dit type zeil goeddeels in onbruik geraakt, maar de term aap komt nog voor in het spreekwoord in de aap gelogeerd zijn. Bij gebrek aan beddengoed aan boord of aan de wal moest men soms genoegen nemen met een ongebruikte aap. Dit was niet al te comfortabel.'
Overigens is het volgens de Stichting Onze Taal wéér iets anders: 'Waar de uitdrukking in de aap gelogeerd zijn vandaan komt, is niet precies bekend. Wel mogen we aannemen dat (In) De Aap de naam (of spotnaam) was van een herberg waar het verblijven niet prettig was of nadelige gevolgen kon hebben, of waarvan men vermoedde dat dat het geval was. Die naam of spotnaam zou dan te danken zijn aan het negatieve imago dat een aap had.'
Dat lijkt dan weer ontzettend op dat verhaal over het café op de Zeedijk, maar dat blijkt inderdaad niet te kloppen.

ted zei

Nou, "In 't Aepjen" is vlak bij mij in de buurt en ik geloof nog steeds dat Noorse zeelieden die er logeerden het hotel verlieten met vlooien!
Ik vind het leuk dat Thomas heeft zitten googlen, maar daarmee is er nog geen antwoord op zijn vraag hoe het kwam dat Jan Paul op dit verhaal stuitte!

Jan Paul zei

Thomas, dank je wel! In heel veel boeken over de geschiedenis van Amsterdam staat het verhaal over het ´Aepjen´. Daardoor twijfelde ik er niet aan dat het waar was. Maar in Onze Taal schreef Riemer Reinsma dat het verhaal niet klopte (ik stuitte er dus bij toeval op, niet omdat ik zo goed research had gedaan). Ik wist nog niet hoe het wél zat. En ook niet waarom het verhaal van het Aepjen fout is (zal eerst wel anders geheten hebben). Het Spreekwoordenboek heeft het niet over de ´zeilversie´, die ik minstens zo mooi vind als de andere.

ted zei

Tja, omdat één iemand zegt dat het verhaal niet waar is, ben ik nog niet overtuigd. Dat neemt niet weg dat het best mogelijk is dat het zou kunnen gaan om iets dat een eigen leven is gaan leiden.

Ik heb zelf even op de site van Onze Taal naar het spreekwoord gezocht, en daar staat dat het pand niet bekend stond als horecagelegenheid (hotel). Maar het kan heel goed zijn dat het een hoerenhuis was en dat dat als zodanig niet in de stukken stond.